İSRAİLİN LÜBNAN VE SURİYEYE SALDIRILARININ STRATEJİK ANALİZİ(3) Türkiye açısından en önemli risk: Aynı anda birden fazla cephede baskı; ...
İSRAİLİN
LÜBNAN VE SURİYEYE SALDIRILARININ STRATEJİK ANALİZİ(3)
Türkiye açısından en önemli risk:
Aynı anda birden fazla cephede baskı;
Türkiye’nin güvenlik değerlendirmesi yalnızca
İsrail’in askerî kapasitesi üzerinden yapılamaz. Suriye, Irak, İran, Doğu
Akdeniz ve Ege’deki gelişmelerin birbirleriyle etkileşimi de dikkate
alınmalıdır.
Bölge; Türkiye açısından başlıca risk, Temel izleme
alanı... Suriye, İsrail ile doğrudan askerî karşılaşma, Hava saldırıları,
askerî tesisler, sınır güvenliği… Lübnan; Bölgesel çatışmanın yayılması Hizbullah,
İsrail operasyonları, mülteci hareketleri… Irak Sınır güvenliği ve silahlı
gruplar; Bağdat–Ankara ilişkileri, PKK,
enerji ve ticaret İran Sınır güvenliği ve bölgesel rekabet, İran–İsrail
çatışması, sınır hareketliliği, diplomasi… Ege ve Doğu Akdeniz, Askerî ve deniz
yetki alanları gerilimi, İsrail–Yunanistan–Güney Kıbrıs savunma iş birliği…
Buradaki temel mesele, bu ülkelerin mutlaka ortak
hareket etmesi değil, birbirinden bağımsız gelişmelerin Türkiye açısından aynı
anda güvenlik sorunlarına dönüşebilmesidir.
Bu nedenle Türkiye’nin stratejisi, bütün komşularını
tek bir düşman blokunun parçası olarak değerlendirmek yerine, her ülkenin
çıkarlarını, kapasitesini ve Türkiye ile ilişkilerini ayrı ayrı analiz
etmelidir.
Türkiye nasıl bir strateji izlemeli?
Birinci öncelik: Suriye’de doğrudan
çatışmayı önlemek; Türkiye ile
İsrail arasında askerî olayların yanlış değerlendirilmesini önleyecek iletişim
kanallarının korunması önemlidir. Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğü,
Türkiye’nin sınır güvenliği ve İsrail’in güvenlik kaygıları, diplomatik
müzakerelerde ayrı ayrı ele alınmalıdır.
İkinci öncelik: Irak ve İran ile sorunların
yönetilmesi; Türkiye’nin
Irak ve İran ile mevcut anlaşmazlıklarını diplomatik kanallardan yönetmesi,
bölgesel bir çatışmanın genişlemesini önleyebilir. Özellikle sınır güvenliği,
enerji, ticaret ve silahlı gruplar konusunda doğrudan iletişim önem taşır.
Üçüncü öncelik: Doğu Akdeniz’de
savunma ve diplomasi dengesini korumak; İsrail–Yunanistan–Güney Kıbrıs iş birliğinin kapsamı
düzenli olarak izlenmeli; Türkiye’nin savunma hazırlıkları, uluslararası hukuk,
deniz diplomasisi ve kriz iletişimiyle birlikte yürütülmelidir.
Dördüncü öncelik: Bilgi kirliliği
ile gerçek askerî hazırlıkları ayırmak; Ortak saldırı planının varlığına ilişkin iddialar,
sosyal medya paylaşımları veya yorumlar üzerinden değil, güvenilir kaynaklar ve
doğrulanabilir göstergeler üzerinden değerlendirilmelidir. Özellikle askerî
ittifak, savunma anlaşması, ortak tatbikat ve ortak saldırı planı aynı anlama
gelmez.
Türkiye’ye karşı ortak bir cephe mi
kuruluyor?
15 Ekim 2026 itibarıyla erişilebilen haberler,
İsrail’in Suriye’de Türkiye’nin askerî etkisinden kaygı duyduğunu, Türkiye ile
İsrail arasında Suriye kaynaklı gerilimin arttığını ve İsrail–Yunanistan
savunma iş birliğinin derinleştiğini gösteriyor.
Buna karşılık, İsrail, Yunanistan, Irak ve İran’ın
Türkiye’ye birlikte askerî müdahale etmek üzere ortak bir plan hazırladığı
sonucunu doğrulayacak yeterli kanıt ortaya konmuş değildir. Üstelik İran ile
İsrail arasındaki çatışma, bu dört ülkenin ortak bir askerî cephede buluştuğu
varsayımını özellikle sorunlu hâle getiriyor.
Asıl stratejik soru şudur: İsrail’in Suriye’deki
operasyonları, Türkiye’nin bölgesel etkisini sınırlama çabasının bir parçası mı
ve bu rekabet başka bölgelerdeki anlaşmazlıklarla birleşerek Türkiye üzerindeki
baskıyı artırabilir mi?
Bu soru ciddi biçimde incelenmelidir. Ancak sağlıklı
bir değerlendirme, olası stratejik sonuçları tespit etmekle kanıtlanmamış bir
ortak savaş planını var kabul etmek arasındaki farkı korumalıdır. NESİM YALVARICI
Kaynakça
- Reuters.
(19 Ağustos 2026). Mossad chief, Syrian foreign minister discussed Turkish
military deployments before strikes, sources say.
- Reuters.
(19 Ağustos 2026). Turkey slams Israel's 'untenable' claims after strikes
on Syrian base. Haberi oku.
- Reuters.
(31 Ağustos 2026). Israel signs $3.5 billion air defence deal with
Greece..
- Reuters.
(23 Eylül 2026). Turkey and Iraq agree Turkey will turn over military camp
in northern Iraq.
- Government
of Cyprus. (22 Aralık 2025). Joint Declaration of the 10th Trilateral
Summit of Israel, Greece, and Cyprus.
- Reuters.
(10 Haziran 2026). Erdogan says Israel’s attacks on Syria, Lebanon threaten
Turkey too.
YORUMLAR