İSRAİLİN LÜBNAN VE SURİYEYE SALDIRILARININ STRATEJİK ANALİZİ(2) İsrail, Yunanistan, Irak ve İran Türkiye’ye karşı ortak hareket edebilir...
İSRAİLİN
LÜBNAN VE SURİYEYE SALDIRILARININ STRATEJİK ANALİZİ(2)
İsrail, Yunanistan, Irak ve İran
Türkiye’ye karşı ortak hareket edebilir mi?
Bu sorunun yanıtı için dört ülkenin çıkarlarını ayrı
ayrı değerlendirmek gerekir. Israel will aid Greece in countering military
drone swarms: İsrail – Yunanistan Somut
askerî iş birliği
Reuters’ın 31 Ağustos 2026 tarihli haberine göre
İsrail ile Yunanistan, yaklaşık 3 milyar avroluk hava savunma sistemi anlaşması
imzaladı. Anlaşma, iki ülkenin savunma sanayisi ve askerî teknolojiler
alanındaki iş birliğinin derinleştiğini gösteriyor.
Bu iş birliği Türkiye açısından stratejik olarak
izlenmelidir. Ancak hava savunma sistemlerinin satılması veya ortak askerî
projeler yürütülmesi, Türkiye’ye karşı ortak saldırı kararı alındığı anlamına
gelmez.
IRAN-TURKİYE-DIPLOMASİ
İran ile İsrail arasındaki askerî ve siyasi çatışma,
iki ülkeyi bölgesel rakipler hâline getiriyor. İran’ın bölgesel nüfuzu ile
İsrail’in güvenlik hedefleri arasındaki çatışma, ortak bir İsrail–İran askerî
cephesinin kurulmasını ciddi biçimde zorlaştırır.
İran ile Türkiye arasında Suriye, Irak, Kürt siyasi
hareketleri ve bölgesel nüfuz konusunda görüş ayrılıkları bulunabilir. Fakat bu
rekabet, İran’ın İsrail’le birlikte Türkiye’ye saldırmayı planladığını
göstermeye yetmez.
Irak: Çok
katmanlı ilişki; Irak’ın Türkiye ile ilişkileri; sınır güvenliği, PKK’nın
varlığı, su kaynakları, ticaret ve enerji hatları gibi başlıklardan oluşuyor.
Bağdat ile Ankara arasında anlaşmazlıklar yaşanması, Irak devletinin İsrail’le
birlikte Türkiye’ye askerî müdahalede bulunacağı anlamına gelmez.
Nitekim Reuters’ın 23 Eylül 2026 tarihli haberinde
Türkiye ile Irak’ın kuzey Irak’taki bir Türk askerî kampının kademeli devri ve
silahlı unsurların bölgedeki varlığının sona erdirilmesi konusunda mutabakata
vardığı bildirildi.
Bu, ilişkilerde yalnızca çatışma değil, müzakere ve iş
birliği kanallarının da bulunduğunu gösteriyor.
Bu dört ülkenin aynı cephede
buluşması ne kadar gerçekçi?
Burada iki farklı ihtimali birbirinden ayırmak
gerekir:
Eşgüdümlü baskı: Bazı ülkelerin diplomatik, ekonomik,
askerî veya istihbarat alanlarında Türkiye’nin hareket alanını daraltan adımlar
atması.
Ortak askerî müdahale: İsrail, Yunanistan, Irak ve
İran’ın Türkiye’ye karşı birlikte operasyon yürütmek üzere anlaşması.
İlk ihtimal, farklı ülkelerin çıkarlarının zaman zaman
örtüşmesi nedeniyle incelenebilir. İkinci ihtimal ise çok daha güçlü kanıt
gerektirir. Özellikle İsrail ile İran arasındaki çatışma, bu ülkelerin
Türkiye’ye karşı kalıcı bir askerî ittifak kurduğu varsayımını
zayıflatmaktadır.
Türkiye’yi Suriye’ye çekmek, daha
geniş bir stratejinin parçası olabilir mi?
Bu ihtimalin değerlendirilmesinde, askerî saldırıların
doğrudan sonuçları ile olası stratejik amaçlarını birbirinden ayırmak gerekir.
İsrail’in Türkiye’nin Suriye’deki askerî varlığına
itiraz etmesi, Türkiye ile Suriye arasındaki iş birliğini sınırlamak istemesi
ve Doğu Akdeniz’de Yunanistan ile savunma ilişkilerini geliştirmesi, aynı
bölgesel rekabetin farklı boyutları olarak ele alınabilir.
İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi
arasındaki üçlü iş birliğinin resmî belgelerinde savunma, güvenlik, deniz
ulaşımı ve kritik altyapının korunması gibi konular açıkça yer alıyor.
Kıbrıs Hükümeti: Bu çerçevede üç senaryo
incelenebilir.
Senaryo 1 — Suriye üzerinden askerî gerilimin
tırmanması; İsrail’in Suriye’deki saldırıları, Türkiye’nin desteklediği askerî
veya siyasi yapıları etkiler. Ankara'nın buna karşılık vermesi durumunda iki
ülke arasında doğrudan çatışma riski artabilir.
İzlenecek göstergeler: Türkiye’nin askerî personelinin
hedef alınması, yeni hava saldırıları, karşılıklı askerî konuşlanmalar ve
diplomatik temasların kesilmesi.
Senaryo 2 — Doğu Akdeniz’de stratejik baskının artması;
İsrail–Yunanistan–Güney Kıbrıs iş birliğinin derinleşmesi, Türkiye’nin deniz
güvenliği, enerji politikası ve bölgesel diplomasi alanlarında karşılaştığı
baskıları artırabilir.
İzlenecek göstergeler: ortak tatbikatların kapsamı,
savunma anlaşmalarının içeriği, deniz ve hava sahalarındaki askerî faaliyetler
ve Türkiye’ye yönelik resmî güvenlik düzenlemeleri.
Senaryo 3 — Birden fazla ülkeden eş zamanlı baskı; Suriye’de
askerî gerilim yaşanırken Irak’ta güvenlik sorunlarının, İran sınırında
gerilimin ve Ege’deki anlaşmazlıkların aynı döneme denk gelmesi, Türkiye’nin
savunma ve diplomasi kaynakları üzerinde baskı yaratabilir.
İzlenecek göstergeler: ülkeler arasında doğrulanmış
ortak operasyon planları, eşgüdümlü askerî hazırlıklar, ortak komuta
mekanizmaları veya Türkiye’ye karşı açıkça tanımlanmış güvenlik taahhütleri.
Bu üç senaryo analitik ihtimallerdir;
gerçekleşeceklerine ilişkin bir tahmin veya doğrulanmış bir savaş planının
tespiti değildir.(DEVAM EDECEK…)
NESİM YALVARICI
YORUMLAR