İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (5)

  İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (5) SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASININ İSLAM MEDENİYET...

 

İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (5)

SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASININ İSLAM MEDENİYETİNE MALİYETİ

Mezhep rekabetinin ekonomik, sosyal, siyasi ve askerî sonuçları: çalışmanın temel iddiasını somutlaştırdığımızda; Mezhep ayrışmasının yalnızca dinî tartışmaların konusu olmadığı, devletlerin ve toplumların geleceğini etkileyen çok boyutlu bir mesele olduğu ortaya konulmalıdır.

Ekonomik sonuçlar: İslam ülkeleri arasında ekonomik bütünleşmenin zayıflaması. Bölgesel ticaret koridorlarının güvenlik sorunlarıyla karşılaşması. Savunma harcamalarının artması. Petrol ve doğal gaz kaynaklarının siyasi rekabete konu olması. Yabancı askerî ve ekonomik bağımlılıkların derinleşmesi. Ortak bilim, teknoloji ve sanayi yatırımlarının yetersiz kalması. Özellikle enerji kaynaklarının yoğunlaştığı Körfez coğrafyasında, siyasi güvensizlik ve askerî rekabetin ekonomik iş birliği üzerindeki etkileri araştırılmalıdır.

Sosyal sonuçlar: Mezhepsel önyargıların toplumsal hafızaya yerleşmesi. Dinî kimlik üzerinden ayrımcılık. Zorunlu göç ve mültecilik. Eğitim ve kültür kurumlarının siyasallaşması. Kuşaklar arası düşmanlık aktarımı. Ortak İslam medeniyeti bilincinin zayıflaması.

Siyasi sonuçlar: Mezhep kimliğinin siyasi temsilin temel unsuru hâline gelmesi, vatandaşlık ve ortak hukuk anlayışının gelişmesini zorlaştırabilir.

Devletlerin toplumsal bütünlüğü sağlaması yerine belirli mezhep gruplarının siyasi gücünü korumaya yönelmesi, kurumsal meşruiyet sorunlarına yol açabilir.

Askerî sonuçlar: Bölgesel silahlanma yarışı. Vekâlet savaşları. Silahlı devlet dışı aktörlerin güçlenmesi. Sınır güvenliği sorunları. Yabancı askerî üslerin stratejik öneminin artması. Savunma kaynaklarının kalkınma yatırımlarından uzaklaşması.

Mezhep çatışması, Müslüman toplumların kendi ekonomik ve askerî kapasitelerini ortak çıkarlar doğrultusunda kullanmalarını zorlaştıran etkenlerden biri olarak ele alınmalıdır.

TÜRKİYE'NİN KONUMU VE İSLAM DÜNYASINDA BİRLİK MESELESİ

Türkiye'nin Sünni–Şii rekabetindeki tarihsel ve jeopolitik konumu: Türkiye, tarihsel Osmanlı mirası, Cumhuriyet'in laik devlet düzeni, Sünni çoğunluklu toplumsal yapısı ve İran ile coğrafi komşuluğu nedeniyle bu meselenin önemli aktörlerinden biridir. Türkiye'nin konumu üç ayrı eksende incelenmelidir.

Tarihsel eksen: Osmanlı–Safevi rekabeti. Osmanlı'nın İslam dünyasındaki siyasi ve dinî temsil iddiası. Cumhuriyet döneminde hilafetin kaldırılması. Türkiye'nin modern ulus-devlet yapısı.

Bölgesel güvenlik ekseni: Türkiye–İran ilişkileri. Irak ve Suriye'deki gelişmeler. Körfez ülkeleriyle ilişkiler. Azerbaycan ve Güney Kafkasya. İsrail ve Doğu Akdeniz politikaları. Terör örgütleri ve vekâlet çatışmaları.

Medeniyet ve diplomasi ekseni: Türkiye'nin İslam dünyasındaki farklı mezhepler arasında diplomatik diyalog geliştirme kapasitesi, mezhep temelli çatışmaların azaltılması ve ortak ekonomik güvenlik politikalarının oluşturulması bakımından incelenmelidir.

Burada Türkiye'nin yalnızca Sünni kimliği üzerinden değil, bütün vatandaşlarının eşitliği, laik hukuk düzeni ve bölgesel diplomasi kapasitesi üzerinden değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

İslam dünyasında mezhepler üstü dayanışma modeli: Önerilecek model, Sünniliğin veya Şiiliğin diğerine üstünlüğünü kabul eden bir yaklaşım olmamalıdır.

Bunun yerine ortak dinî değerler ile farklı mezhepsel yorumların birlikte var olabileceği bir medeniyet dayanışması modeli geliştirilmelidir.

Teolojik yakınlaşma; Tevhit inancının ortak temel olarak ele alınması. Ehl-i Beyt'e saygı. Sahabe konusundaki ihtilafların şiddet ve tekfir gerekçesine dönüştürülmemesi. Dinî tartışmalarda ilmî yöntemlerin esas alınması. Mezhep farklılıklarının karşılıklı tanınması.

Kurumsal yakınlaşma: Sünni ve Şii ilim adamlarının ortak akademik platformları. Üniversiteler arası araştırma programları. Mezhepler arası dinî diyalog mekanizmaları. Ortak tarih ve medeniyet araştırmaları. Dinî eğitimde karşılıklı bilgi ve anlayışın geliştirilmesi.

Ekonomik ve stratejik iş birliği; İslam ülkeleri arasında ortak yatırım fonları. Enerji güvenliği iş birliği. Ortak savunma sanayii ve teknoloji projeleri. Demiryolu ve ticaret koridorları. Gıda ve su güvenliği. Ortak bilim ve yükseköğretim programları.

Ortak güvenlik anlayışı: İslam ülkelerinin güvenlik politikalarının birbirlerini tehdit olarak görme anlayışından uzaklaşması, bölgesel istikrar açısından önemli bir araştırma alanıdır.

Burada önerilen yaklaşım, tek bir askerî blok kurmak değil; karşılıklı egemenlik, toprak bütünlüğü, iç işlerine müdahale etmeme ve bölgesel anlaşmazlıkları diplomasiyle çözme ilkelerini kurumsallaştırmaktır. (devam edecek…)

Nesim Yalvarıcı

 

 

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (5)
İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (5)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi_0333417066.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi_0333417066.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu