İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (6)

  İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (6) 2026–2050–2070 İSLAM DÜNYASININ GELECE...

 

İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (6)

2026–2050–2070 İSLAM DÜNYASININ GELECEĞİ

Bu düşünce üzerindeki çalışmaya tarihsel analiz yanında stratejik gelecek perspektifi kazandırmak gerekir.

Dönem

Temel sorun

Araştırılacak stratejik değişken

2026

Mezhep temelli siyasi rekabet

İran–Suudi Arabistan, Irak, Suriye, Yemen

2030

Bölgesel güç dengeleri

Enerji, savunma, ticaret, diplomasi

2050

Demografik ve ekonomik dönüşüm

Genç nüfus, teknoloji, sanayileşme

2070

İslam dünyasının küresel konumu

Ortak medeniyet, ekonomik bütünleşme, stratejik bağımsızlık

13.1. 2026: Mezhep siyasetinin güncel görünümü: Mevcut bölgesel güç ilişkileri, mezhepsel kimliklerin dış politika ve güvenlik politikaları üzerindeki etkisi bakımından incelenmelidir.

13.2. 2050: İslam dünyasının ekonomik ve demografik geleceği: Genç nüfus, enerji kaynakları, teknoloji üretimi, eğitim ve ekonomik bütünleşme, mezhepsel rekabetin uzun vadeli maliyetleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

13.3. 2070: Ortak medeniyet ve stratejik bağımsızlık; 2070 perspektifinde temel soru şu olmalıdır:

İslam ülkeleri, mezhep temelli rekabetin sınırlandırıldığı, ekonomik ve bilimsel iş birliğinin güçlendiği, kendi güvenlik ve kalkınma politikalarını bağımsız biçimde oluşturabildiği bir medeniyet ortaklığı geliştirebilecek midir?

Konu genel bir değerlendirmeye tabi tutulacak olur ise, Tevhit idealinden mezhep rekabetine: Tarihsel bir çelişki mi, siyasi bir başarısızlık mı?

İslam'ın tevhit akidesi, Allah'ın birliğini esas alan ve insanı bu inanç etrafında ahlaki sorumluluğa çağıran temel ilkedir. Bu inancın toplumsal yansıması ise adalet, kardeşlik, dayanışma ve insan onurunun korunmasıdır.

Ancak Hz. Muhammed'in vefatından sonra Müslüman toplumda ortaya çıkan siyasi otorite tartışmaları, zamanla farklı dinî ve düşünsel geleneklerin oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Sünnilik ve Şiilik, başlangıçta siyasi otorite ve meşruiyet tartışmalarıyla belirginleşmiş, sonraki yüzyıllarda kendi kelam, hadis, fıkıh ve dinî otorite kurumlarını geliştirmiştir.

Bu gelişmenin kendisi İslam'ın tevhit ilkesinin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Asıl problem, mezhepsel farklılıkların zaman zaman ortak dinî ve ahlaki değerlerin önüne geçirilmesi, siyasi iktidar mücadelelerinin dinî meşruiyet üzerinden yürütülmesi ve toplumsal ayrışmanın derinleşmesidir.

Tarihsel süreç incelendiğinde Emevi–Abbasî döneminden Fatımilere, Safevilerden Osmanlılara kadar farklı siyasi yapıların mezhepsel kimlikleri kendi meşruiyet ve devlet politikaları içerisinde değerlendirdiği görülmektedir.

Özellikle 16. yüzyılda Osmanlı–Safevi rekabeti, mezhep farklılığının devletlerarası jeopolitik mücadeleyle birleşmesinin önemli örneklerinden biridir.

Modern dönemde ise Suudi Arabistan–İran rekabeti, Irak ve Suriye'deki çatışmalar, Yemen savaşı ve Lübnan'daki siyasi yapılanma, mezhepsel kimliklerin bölgesel güç mücadelesiyle nasıl iç içe geçebildiğini göstermektedir.

Bununla birlikte bu gelişmeleri yalnızca Sünni–Şii düşmanlığıyla açıklamak mümkün değildir. Uluslararası sistemdeki güç rekabeti, enerji kaynakları, askerî ittifaklar, devletlerin güvenlik kaygıları, otoriter yönetimler, toplumsal temsil sorunları ve dış müdahaleler de çatışmaların oluşumunda etkili olmaktadır.

Küresel güçler açısından mezhepsel ayrışmanın önemi, Müslüman toplumların kendi iç sorunlarını çözme kapasitesini ve bölgesel dayanışma imkânlarını etkileyebilmesidir. Ancak dış aktörlerin bütün ayrışmaları yarattığını varsaymak yerine, yerel siyasi aktörlerin tercihleriyle uluslararası müdahalelerin karşılıklı etkisini incelemek gerekir.

Sonuç olarak İslam dünyasının temel meselesi Sünniliğin veya Şiiliğin ortadan kaldırılması değil, mezhep farklılıklarının siyasi düşmanlığa ve toplumsal parçalanmaya dönüşmesini önlemektir.

Tevhid inancının toplumsal ve medeniyet düzeyindeki anlamı, Müslümanların farklılıklarını ortadan kaldırmak değil, bu farklılıkları ortak adalet, kardeşlik ve dayanışma ilkeleri içerisinde yaşatabilmektir.

İslam dünyasının geleceği açısından asıl stratejik mesele, mezheplerin birbirleriyle mücadele ederek güç tüketmesi yerine, ekonomik kalkınma, bilimsel üretim, teknoloji, savunma, eğitim ve ortak güvenlik alanlarında iş birliği geliştirebilmesidir.

KAYNAKÇA

Aşağıdaki seçilen kaynaklar; tevhit düşüncesinin tarihsel, teolojik, sosyolojik ve jeopolitik bölümlerini desteklemek üzere seçilmiştir.

A. Sünnilik ve Şiiliğin tarihsel gelişimi

McHugo, John. (2017). A Concise History of Sunnis and Shi'is. Georgetown University Press.

Momen, Moojan. (1985). An Introduction to Shi'i Islam. Yale University Press.

Madelung, Wilferd. (1997). The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate. Cambridge University Press.

Halm, Heinz. (1991). Shi'ism. Edinburgh University Press.

Jafri, S. H. M. (1979). The Origins and Early Development of Shi'a Islam. Longman.

Kennedy, Hugh. (2004). The Prophet and the Age of the Caliphates. Pearson.

B. İslam tarihi ve mezhep ilişkileri

Hodgson, Marshall G. S. (1974). The Venture of Islam. University of Chicago Press.

Lapidus, Ira M. (2014). A History of Islamic Societies. Cambridge University Press.

Brunner, Rainer. (2004). Islamic Ecumenism in the 20th Century: The Azhar and Shiism Between Rapprochement and Restraint. Brill.

Özervarlı, M. Sait. (2017). “Between Tension and Rapprochement: Sunni-Shi'ite Relations in the Pre-Modern Ottoman Period, with a Focus on the Eighteenth Century.” Historical Research, 90(249), 526–542.

C. Osmanlı–Safevi ilişkileri

Savory, Roger. (1980). Iran Under the Safavids. Cambridge University Press.

Newman, Andrew J. (2006). Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire. I.B. Tauris.

Matthee, Rudi. “Safavid Dynasty.” Encyclopaedia Iranica.

Mitchell, Colin. “The Safavids.” Oxford Research Encyclopedia of Religion.

D. Modern mezhep siyaseti ve jeopolitik

Hashemi, Nader & Postel, Danny (eds.). (2017). Sectarianization: Mapping the New Politics of the Middle East. Oxford University Press.

Haddad, Fanar. (2020). “Sectarian Identity and National Identity in the Middle East.” Nations and Nationalism, 26(1), 123–137.

Valbjørn, Morten. (2019). “What's so Sectarian about Sectarian Politics? Identity Politics and Authoritarianism in a New Middle East.” Studies in Ethnicity and Nationalism, 19(1), 127–149.

Mabon, Simon. (2019). “Desectarianization: Looking Beyond the Sectarianization of Middle Eastern Politics.” The Review of Faith & International Affairs, 17(4), 23–35.

Gause III, F. Gregory. (2010). The International Relations of the Persian Gulf. Cambridge University Press.

Wehrey, Frederic. (2017). Beyond Sunni and Shia: The Roots of Sectarianism in a Changing Middle East. Oxford University Press.

E. Klasik İslam kaynakları

Kur'an-ı Kerim. Buhârî, el-Câmiu's-Sahîh. Müslim, el-Câmiu's-Sahîh. Taberî, Târîhu'r-Rusül ve'l-Mülûk. İbn Haldun, Mukaddime. Şehristânî, el-Milel ve'n-Nihal. Nehcü'l-Belâğa.

F. Başvurulabilecek akademik veri tabanları

Encyclopaedia Iranica – İran, Safeviler, Şiilik ve mezhep tarihi.

Oxford Academic – İslam tarihi ve siyaset bilimi araştırmaları.

Cambridge Core – İslam tarihi, Osmanlı ve Orta Doğu çalışmaları.

JSTOR – Tarihsel ve sosyolojik araştırmalar.

Brill – İslam tarihi, hadis, mezhepler ve dinî düşünce araştırmaları.

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (6)
İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (6)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi_01524566619.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi_01524566619.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu