İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (1)

  İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (1) Bu konuyu yalnızca Sünnilik ve Şiilik ...

 

İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (1)

Bu konuyu yalnızca Sünnilik ve Şiilik arasındaki dinî ihtilaflar üzerinden değil; İslam'ın birlik idealinin tarihsel gelişimi, siyasi iktidar mücadeleleri, mezhep kimliklerinin kurumsallaşması ve küresel güçlerin Müslüman coğrafyalardaki rekabeti üzerinden ele almak gerekir.

İslam'ın tevhid ilkesi Allah'ın mutlak birliğini ifade ederken, Müslüman toplumların bu ilkenin gerektirdiği ortak ümmet bilincini siyasi, sosyal ve kurumsal düzeyde gerçekleştirememesi, tarih boyunca önemli bir birlik sorunu meydana getirmiştir. Hz. Muhammed'in vefatından sonra ortaya çıkan siyasi otorite tartışmaları zamanla mezhepsel kimliklere dönüşmüş; Sünni ve Şii gelenekler farklı dinî, hukuki ve siyasi kurumlar geliştirerek varlıklarını sürdürmüştür.

Tevhit, doğrudan siyasi birlik anlamına gelmez; Allah'ın birliğine iman esasını ifade eder. Müslümanların birliği ise tevhid inancından beslenen ümmet, kardeşlik, adalet ve dayanışma ilkeleriyle ilişkilidir. Bu çerçevede çalışma, Sünni ve Şii geleneklerden herhangi birini diğerinin karşısına yerleştirmeden, her iki mezhebin tarihsel kaynaklarını ve kendi içindeki düşünce farklılıklarını dikkate almalıdır. Aynı zamanda mezhep ayrışmasının yalnızca dinî sebeplerle açıklanamayacağını; iktidar, devletleşme, hanedan rekabeti, güvenlik politikaları, enerji kaynakları, dış müdahaleler ve bölgesel güç dengeleriyle birlikte incelenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Allah'ın birliğini esas alan bir dinin mensupları, tarih boyunca hangi siyasi ve toplumsal süreçlerden geçerek mezhepsel rekabeti İslam dünyasının temel ayrışma alanlarından biri hâline getirmiştir? Küresel güçler bu ayrışmayı hangi dönemlerde ve hangi mekanizmalarla kendi jeopolitik çıkarları doğrultusunda kullanmıştır?

Bu soruya tarihsel, teolojik, sosyolojik ve jeopolitik düzeylerde cevap verecek biçimde ele almaya gayret ettim.

İslam Dünyasında; Sünni–Şii Ayrışması, Mezhep Siyaseti ve Küresel Emperyalizmin Jeopolitik Stratejileri ve Hz. Peygamber Sonrası Sünni–Şii Ayrışmasının Tarihsel Gelişimi ve 21. Yüzyılda Küresel Güç Mücadelesinin Müslümanları hangi süreçlerde hangi siyasi ve ideolojilerin etkisinde kaldığını farkındalık ile ele almak gerekir.

İslam dünyasının karşı karşıya bulunduğu sorunlar yalnızca ekonomik geri kalmışlık, siyasi istikrarsızlık, askerî yetersizlik, teknoloji açığı veya toplumsal gelişmişlik düzeyiyle açıklanamaz. Bunların ötesinde, Müslüman toplumların ortak dinî ve medeniyet kimliği etrafında siyasi ve stratejik dayanışma üretememesi önemli bir yapısal sorundur.

Hz. Muhammed'in vefatından sonra ortaya çıkan yönetim ve otorite tartışmaları, zaman içerisinde Sünni ve Şii geleneklerin oluşmasına zemin hazırlamıştır. Başlangıçta siyasi nitelik taşıyan ihtilaflar, sonraki yüzyıllarda kelam, hadis, fıkıh, imamet, hilafet ve dinî otorite tartışmalarıyla kurumsallaşmıştır.

Böylece mezhep farklılığı, İslam medeniyetinin düşünsel zenginliklerinden biri olabilecekken, belirli tarihsel dönemlerde siyasi rekabetin, toplumsal dışlamanın ve askerî çatışmaların gerekçelerinden birine dönüşmüştür.

Günümüzde ise bu tarihsel ayrışma, yalnızca Müslüman devletlerin kendi aralarındaki rekabetle sınırlı değildir. Küresel güçlerin bölgesel ittifakları, güvenlik politikaları, enerji çıkarları, silah ticareti, askerî üsler ve vekâlet savaşları da mezhepsel kimliklerin siyasi kullanımını etkileyebilmektedir.

Bu nedenle araştırma, üç temel düzeyi birbirinden ayırmalıdır: Teolojik düzey: Sünni ve Şii inanç sistemlerinin farklılıkları. Tarihsel ve siyasi düzey: Mezheplerin devlet, iktidar ve toplumsal kimliklerle ilişkisi. Jeopolitik düzey: Bölgesel ve küresel aktörlerin mezhepsel ayrışmayı kullanma, derinleştirme veya kontrol etme biçimleri.

Tevhid inancı, Müslümanların birlik ve dayanışma anlayışına nasıl bir temel oluşturur?

Hz. Peygamber'in vefatından sonra siyasi otorite tartışmaları nasıl gelişmiştir?

Sünnilik ve Şiilik hangi tarihsel süreçlerde ayrı dinî gelenekler hâline gelmiştir?

Hilafet ve imamet anlayışları arasındaki farklılıklar siyasi kurumları nasıl etkilemiştir?

Emeviler, Abbasiler, Fatımiler, Safeviler ve Osmanlılar döneminde mezhep ilişkileri nasıl şekillenmiştir?

Osmanlı–Safevi rekabeti, mezhep ayrışmasının devletlerarası mücadeleye dönüşmesinde nasıl bir rol oynamıştır?

Suudi Arabistan–İran rekabeti, günümüzde Sünni–Şii ilişkilerini nasıl etkilemektedir?

ABD, İngiltere, Rusya, İsrail ve diğer küresel aktörlerin bölgesel politikalarında mezhep kimliklerinin yeri nedir?

Irak, Suriye, Lübnan, Yemen, Bahreyn, Afganistan ve Pakistan'da mezhep farklılıkları hangi siyasi ve toplumsal dinamiklerle ilişkilidir?

İslam dünyasında mezhepler üstü bir dayanışma ve ortak güvenlik anlayışı geliştirilebilir mi?(devam edecek…)

Nesim Yalvarıcı

 

 

 

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (1)
İSLAM DÜNYASINDA TEVHİD AKİDESİ, SÜNNİ–Şİİ AYRIŞMASI VE KÜRESEL EMPERYALİZMİN MEZHEP SİYASETİ (1)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/11/islam-dunyasinda-tevhid-akidesi.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu