TÜRKİYE-AZERBAYCAN ARASINDAKİ KRİZİN ANALİZİ (2)

  TÜRKİYE-AZERBAYCAN ARASINDAKİ KRİZİN ANALİZİ (2) İsrail, Türkiye ile Azerbaycan'ın arasını açmak isteyebilir mi? Bu soruyu jeopoli...

 

TÜRKİYE-AZERBAYCAN ARASINDAKİ KRİZİN ANALİZİ (2)

İsrail, Türkiye ile Azerbaycan'ın arasını açmak isteyebilir mi?

Bu soruyu jeopolitik çıkarlar üzerinden incelemek mümkündür. Fakat bir devletin belirli bir gelişmeden yarar sağlayabilmesi, o gelişmeyi kendisinin planladığını tek başına göstermez.

İsrail'in bölgesel güvenlik politikası bakımından Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin seyri önemlidir. Çünkü Türkiye'nin askerî, ekonomik ve diplomatik kapasitesi ile Azerbaycan'ın Güney Kafkasya'daki konumu birbirini tamamlayan özellikler taşımaktadır.

Türk dünyasının stratejik bütünleşmesi:

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki güçlü ilişkiler, Orta Asya Türk devletleriyle savunma, ulaştırma, enerji ve diplomatik koordinasyonun gelişmesine katkıda bulunabilir. Bu ilişkiler zayıflarsa bölgesel iş birliğinin eşgüdümü zorlaşabilir.

İsrail–Azerbaycan ilişkilerinin stratejik boyutu:

İsrail'in Azerbaycan'la enerji ve savunma alanlarındaki iş birliği, Bakü'yü İsrail açısından önemli bir ortak hâline getiriyor. Ancak bu ortaklık, İsrail'in Türkiye–Azerbaycan ilişkilerini bozmak amacıyla hareket ettiğini tek başına kanıtlamaz.

Güney Kafkasya ve Orta Koridor:

Türkiye–Azerbaycan bağlantısı, Hazar Denizi üzerinden Orta Asya'ya uzanan ticaret ve ulaştırma ağlarının önemli bir parçasıdır. İki ülke arasındaki siyasi uyumun azalması, bölgesel projelerin koordinasyonunu güçleştirebilir ve başka aktörlerin diplomatik hareket alanını genişletebilir.

Buradan hareketle, İsrail'in Türkiye–Azerbaycan arasındaki farklılıklardan yararlanmak isteyebileceği bir stratejik senaryo kurulabilir. Ancak bu, kanıtlanmış bir İsrail planı değil, bölgesel çıkarlar üzerinden geliştirilen bir jeopolitik ihtimaldir.

Üstelik Azerbaycan'ın yalnızca İsrail'le değil, Türkiye'yle de güçlü ilişkileri vardır. 2026 yılında yayımlanan analizlerde Bakü'nün Türkiye ile İsrail arasındaki gerilimi azaltmaya yönelik diplomatik temaslarda bulunduğu da aktarılmıştır. Bu durum, Azerbaycan'ın her koşulda iki ülke arasındaki ayrışmayı derinleştirmek istediği varsayımıyla uyuşmaz.

Kriz kendiliğinden mi gelişti, yoksa bir stratejinin parçası mı?

Bu soruyu dört farklı açıklama modeliyle değerlendirmek daha sağlıklı olacaktır.

Olasılık

Açıklama

Araştırılması gereken kanıt

Diplomatik görüş ayrılığı

Ankara ile Bakü'nün İsrail, dinî semboller ve dış politika konularında farklı önceliklere sahip olması

Resmî açıklamalar, diplomatik görüşmeler ve karar süreçleri

İç siyasi dinamikler

Kamuoyunun, siyasi aktörlerin ve medyanın tartışmayı büyütmesi

Açıklamaların zamanlaması, medya içerikleri ve karşılıklı tepkiler

Üçüncü aktörlerin fırsatçı yaklaşımı

İsrail veya başka devletlerin ortaya çıkan ayrışmadan kendi çıkarları için yararlanması

Somut diplomatik girişimler, politika belgeleri ve doğrulanabilir temaslar

Önceden tasarlanmış kriz

Gerilimin Türkiye–Azerbaycan ilişkilerini bozmak amacıyla bilinçli biçimde oluşturulması

Planlama belgeleri, koordinasyon kayıtları veya bağımsız kaynaklarla doğrulanmış kanıtlar

Mevcut gelişmeler, ilk iki açıklamanın incelenmesini gerekli kılıyor. Üçüncü olasılık jeopolitik açıdan araştırılabilir; ancak dördüncü olasılık için kamuya açık bilgilerde yeterli kanıt ortaya konulmuş değildir.

Nitekim 9 Ekim 2026'da Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, iki ülkenin ilişkilerini hedef alan içeriklere karşı açıklama yaptı ve stratejik ortaklığın sürdüğünü vurguladı. Bu açıklama, Ankara'nın kamuoyundaki ayrışmanın kalıcı bir kopuşa dönüşmesini istemediğine işaret ediyor; ancak tek başına dışarıdan yürütülen bir operasyon bulunduğunu kanıtlamıyor.

Dolayısıyla en önemli soru yalnızca krizin kimin işine yaradığı değil, krizi başlatan gelişmeler ile krizin daha sonra büyütülmesi arasında koordineli bir bağlantı bulunup bulunmadığıdır.

 “İki devlet, tek millet” anlayışını zayıflatmak mümkün mü?

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ilişkilerin sembolik ifadesi olan “İki devlet, tek millet” anlayışı, sadece ortak kimlik ve kültür duygusuna dayanmaz. Bu anlayışın kalıcılığı, karşılıklı güvenin somut iş birliğine dönüşmesine bağlıdır.

Türk birliğinin beş stratejik dayanağı

Savunma ve güvenlik; Ortak askerî eğitim, savunma sanayisi, istihbarat koordinasyonu ve sınır güvenliği alanlarında karşılıklı güven.

Ulaştırma ve jeoekonomi; Hazar geçişli ticaret hatları, demir yolları, limanlar ve Orta Koridor'un etkinleştirilmesi.

Enerji ve ekonomik karşılıklı bağımlılık; Petrol, doğal gaz, elektrik, yatırımlar ve ticaret ağlarının geliştirilmesi. (devam edecek…)

Nesim Yalvarıcı

 

 

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: TÜRKİYE-AZERBAYCAN ARASINDAKİ KRİZİN ANALİZİ (2)
TÜRKİYE-AZERBAYCAN ARASINDAKİ KRİZİN ANALİZİ (2)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/turkiye-azerbaycan-arasindaki-krizin_01655973217.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/turkiye-azerbaycan-arasindaki-krizin_01655973217.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu