İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (3)

  İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (3) Üç muhtemel senaryo: 2026–2050–2070 2026: Kısa vadeli di...

 

İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (3)

Üç muhtemel senaryo: 2026–2050–2070

2026: Kısa vadeli diplomatik rekabet; İran'ın Türkiye–Azerbaycan arasındaki görüş ayrılıklarını yakından izlemesi, İsrail'le ilişkiler konusunda Bakü'ye mesajlar vermesi ve bölgesel ulaşım projelerinde kendi çıkarlarını korumaya çalışması beklenebilecek davranışlardır. Ancak bunların mevcut krizi yönlendiren koordineli bir operasyon olduğu kanıtlanmış değildir.

2050: Koridorlar ve ekonomik nüfuz mücadelesi

Türkiye–Azerbaycan–Orta Asya bağlantıları güçlenirse İran, kuzey-güney ve doğu-batı ulaştırma ağlarını birbirine bağlayarak bölgesel ticaretteki rolünü korumaya çalışabilir. Alternatif olarak koridor rekabeti, diplomatik ve ekonomik anlaşmazlıkları artırabilir.

2070 Bölgesel düzenin şekillenmesi: İran'ın gelecekteki konumu; iç siyasi istikrarına, ekonomik kapasitesine, komşularıyla ilişkilerine ve uluslararası sisteme entegrasyonuna bağlı olacaktır. Türkiye ile Azerbaycan'ın kurumsallaşmış iş birliği, İran'la rekabetin yanı sıra enerji, ticaret ve ulaştırma alanlarında iş birliğini de mümkün kılabilir.

Bu dönemlendirme bir tahmin veya kesinleşmiş plan değil, mevcut stratejik eğilimlerden hareketle hazırlanmış senaryo çerçevesidir. Türkiye açısından nasıl bir strateji izlenmeli?

Türkiye'nin İran'ın muhtemel manevralarını değerlendirirken iki hatalı varsayımdan kaçınması önemlidir: Her diplomatik anlaşmazlığı dış müdahaleye bağlamak ve İran'la yaşanan her rekabeti kaçınılmaz bir çatışma olarak görmek.

Bunun yerine şu adımlar öne çıkmaktadır:  Ankara–Bakü doğrudan iletişimi: Görüş ayrılıkları, üçüncü ülkelerin etkisine ilişkin iddialardan bağımsız biçimde ikili görüşmelerle çözülmelidir.

İran'la açık diplomasi: Tahran'ın güvenlik kaygıları ile Türkiye ve Azerbaycan'ın egemenlik ve ulaştırma hakları birbirinden ayrılarak müzakere edilmelidir.

Koridorların çeşitlendirilmesi: Türkiye–Azerbaycan–Orta Asya bağlantıları geliştirilirken İran üzerinden geçen ticaret hatlarıyla da karşılıklı ekonomik çıkarlar oluşturulabilir.

İstihbarat ve bilgi doğrulaması: Sosyal medyada dolaşan, İran'ı veya İsrail'i gizli bir planın faili olarak gösteren iddialar bağımsız kaynaklarla doğrulanmadan resmî gerçek kabul edilmemelidir.

Türk Devletleri Teşkilatı'nın güçlendirilmesi: Ortak ulaştırma, enerji, ticaret ve kriz iletişimi mekanizmaları, ikili anlaşmazlıkların bütün Türk dünyasını etkilemesini önleyebilir.

Sonuç: İran'ın Türkiye–Azerbaycan ilişkilerindeki diplomatik gerilimi yakından takip etmesi ve bundan kendi stratejik çıkarları doğrultusunda yararlanma ihtimalinin bulunması, bölgesel güç dengeleri açısından anlaşılabilir bir değerlendirmedir. Tahran'ın İsrail'in Azerbaycan'daki etkisine ilişkin kaygıları, Zengezur güzergâhı üzerindeki rekabeti ve kendi kuzey sınırındaki güvenlik hassasiyetleri bu değerlendirmeyi destekleyen unsurlardır.

 

Bununla birlikte, İran'ın Türkiye ile Azerbaycan arasında yaşanan son diplomatik krizi planladığını veya iki ülkenin “İki devlet, tek millet” anlayışını yıkmaya dönük koordineli bir operasyon yürüttüğünü gösteren doğrulanmış bir kanıt ortaya konulmuş değildir.

Jeopolitik açıdan daha sağlam yaklaşım, İran'ın mevcut ayrışmadan yararlanma ihtimali ile krizin başlangıcında doğrudan rol oynadığı iddiasını birbirinden ayırmaktır. Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkilerin geleceğini belirleyecek temel unsurlardan biri de farklı dış politika tercihlerinin kalıcı güvensizliğe dönüşmesini önleyecek kurumsal iş birliğinin sürdürülmesidir.

Kaynakça

DW Türkçe, Türkiye-Azerbaycan geriliminin nedeni sadece başörtüsü mü?, 14 Ekim 2026.

Carnegie Endowment for International Peace, The Gulf Conflict and the South Caucasus, Mart 2026.

Al Jazeera Centre for Studies, Iranian-Turkish Jockeying: Low-Intensity Dynamics, 22 Ekim 2024.

Ludovika Center for Turkic Studies, Iran’s Foreign Policy Beyond the Headlines: Is It Losing the South Caucasus?, 2026.

Stockholm University, Institute for Turkish Studies, A Difficult Balancing Act: Turkish-Iranian Relations in Turbulent Times, 2026.

 

 

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (3)
İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (3)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/iranin-turkiye-azerbaycan-arasindaki_0904991970.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/iranin-turkiye-azerbaycan-arasindaki_0904991970.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu