İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (1)

  İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (1) Türkiye -Azerbaycan arasındaki diplomatik gerginlikte, İra...

 

İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (1)

Türkiye -Azerbaycan arasındaki diplomatik gerginlikte, İran’ın rolü var mıdır? Varsa, nasıl bir siyasi taktik yürütülmüştür?

Türkiye–Azerbaycan Diplomatik Geriliminde İran'ın Rolü: Bölgesel Güç Dengeleri ve Türk Birliğine Etkileri ele alındığında, İran bu gerilimde nasıl bir konumda?

Türkiye ile Azerbaycan arasında Ekim 2026'da görünür hâle gelen diplomatik gerilim, yalnızca iki ülke arasındaki siyasi açıklamalar ve iç politika tartışmaları üzerinden değerlendirilmemelidir. İran'ın güvenlik kaygıları, İsrail ile Azerbaycan arasındaki stratejik ilişkiler, Güney Kafkasya'daki ulaştırma koridorları ve Türk dünyasının bütünleşme süreci de bu tablonun önemli parçalarıdır.

Ancak burada temel bir ayrım yapmak gerekir: İran'ın Türkiye–Azerbaycan ilişkilerindeki gelişmelerden etkilenmesi, bu diplomatik gerilimi İran'ın planladığı anlamına gelmez. Tahran'ın hangi gelişmeleri kendi çıkarlarına uygun gördüğü ile krizi doğrudan yönlendirdiğini gösteren kanıtlar birbirinden ayrılmalıdır.

14 Ekim 2026 tarihli DW Türkçe değerlendirmesine göre, Ankara ile Bakü arasındaki son gerilimde Azerbaycan'daki okul kıyafetleri ve başörtüsü tartışması, Türkiye'den gelen siyasi tepkiler ve Bakü'nün İsrail'le ilişkileri öne çıkmaktadır. Aynı değerlendirmede savunma iş birliğinin sürdüğü ve ilişkilerdeki gerilimin henüz stratejik kopuşa dönüşmediği belirtilmektedir.

 

Bu gelişmeler, İran'ın bölgesel hesaplarını anlamak bakımından önemlidir. Çünkü İran, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkileri yalnızca komşuluk meselesi olarak değil; kendi sınır güvenliği, İsrail'le mücadelesi, Güney Kafkasya'daki etkisi ve ülke içindeki toplumsal dengelerle bağlantılı olarak değerlendirmektedir.

İran'ın temel jeopolitik kaygıları:

A. İsrail'in Azerbaycan üzerinden bölgesel nüfuz kazanması; İran'ın başlıca güvenlik kaygılarından biri, İsrail'in Azerbaycan'la savunma, teknoloji ve istihbarat ilişkilerinin kendi kuzey sınırına yakın bir stratejik kapasite oluşturmasıdır. İran, geçmişte Azerbaycan topraklarının kendisine karşı kullanılabileceği endişesini dile getirmiştir. Bununla birlikte, Azerbaycan topraklarının belirli operasyonlarda kullanıldığına ilişkin iddialar ayrıca doğrulanmalıdır.

B. Güney Kafkasya'daki ulaşım koridorları

İran, Azerbaycan ile Nahçıvan arasındaki bağlantıların ve Ermenistan üzerinden geliştirilen yeni ulaştırma projelerinin kendi transit rolünü azaltmasından endişe edebilir. Bu nedenle güzergâhların hangi ülkenin egemenliği altında işleyeceği ve İran'ın bölgesel ticaretteki konumu, Tahran'ın stratejik hesaplarında önemli yer tutmaktadır.

C. İran'daki Azerbaycan Türkleri ve iç güvenlik

İran'da önemli bir Azerbaycan Türkü nüfusu yaşamaktadır. Tahran yönetimi, Azerbaycan'ın millî kimlik ve dış politika söylemlerinin İran'daki toplumsal ve siyasi dengelerle ilişkilendirilmesinden kaygı duyabilir. Ancak İran'daki Azerbaycan Türklerinin tamamını ayrılıkçı eğilimlerle tanımlamak doğru değildir; toplumsal kimlik, siyasi tercih ve devletle ilişkiler birbirinden farklı olgulardır.

Bu üç başlık birlikte ele alındığında İran'ın temel amacı, kendi kuzey sınırında İsrail'in etkisini sınırlamak, Güney Kafkasya'daki stratejik ağırlığını korumak ve ülke içindeki istikrarını güvence altına almak olarak okunabilir.

Bu hedefler, İran'ın Türkiye–Azerbaycan ilişkilerindeki gelişmeleri yakından takip etmesini açıklamaktadır. Fakat bunlar, Ankara ile Bakü arasındaki mevcut diplomatik krizin Tahran tarafından çıkarıldığını tek başına göstermemektedir.

İran, Türkiye ile Azerbaycan'ın arasını açmak için nasıl bir siyasi manevra izleyebilir?

İran'ın böyle bir amaç taşıdığına dair doğrudan kanıt bulunmadığından, aşağıdaki değerlendirme doğrulanmış bir gizli planı değil, Tahran'ın bilinen stratejik kaygılarından hareketle geliştirilen olası siyasi manevraları ele almaktadır.

Diplomatik görüş ayrılıklarını derinleştirme; İran açısından en düşük maliyetli yaklaşım, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki mevcut anlaşmazlıkları doğrudan oluşturmak yerine bunların devamından yararlanmak olabilir.

Örneğin Ankara'nın İsrail'e yönelik politikası ile Bakü'nün İsrail'le sürdürdüğü ilişkiler arasındaki farklılıklar, iki ülkenin dış politika önceliklerini tartışmalı hâle getirebilir. İran bu farklılıkları diplomatik söyleminde öne çıkararak Azerbaycan üzerindeki siyasi baskısını artırmaya çalışabilir.

Bununla birlikte, böyle bir yaklaşımın gerçekten uygulandığını söyleyebilmek için İranlı yetkililerin açıklamaları, diplomatik girişimleri ve somut faaliyetleri incelenmelidir. (devam edecek…)

Nesim Yalvarıcı

 

 

 

 

YORUMLAR

Ad

Makale,131,Şiir,12,
ltr
item
Nesim Yalvarıcı Blog: İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (1)
İRAN’IN TÜRKİYE - AZERBAYCAN ARASINDAKİ DİPLOMATİK KRİZDE ROLÜ VAR MIDIR? (1)
Nesim Yalvarıcı Blog
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/iranin-turkiye-azerbaycan-arasindaki.html
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/
https://www.nesimyalvarici.com/2026/10/iranin-turkiye-azerbaycan-arasindaki.html
true
4680738629484459283
UTF-8
Tüm Yazılar Görüntülendi Hiç yazı bulunamadı TÜMÜNÜ GÖSTER Devamını oku Cevapla Cevabı iptal et Sil Yazar: Anasayfa SAYFALAR GÖNDERİLER Hepsini gör SİZİN İÇİN TAVSİYE EDİLEN ETİKET ARŞİV SEARCH TÜM GÖNDERİLER İsteğinizle eşleşen bir yayın bulunamadı Anasayfaya Dön Pazar Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Paz Pzt Sal Çar Per Cum Cmt Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Oca Şub Mar Nis Mayıs Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Ara şimdi 1 dakika önce $$1$$ minutes ago 1 saat önce $$1$$ hours ago Dün $$1$$ days ago $$1$$ weeks ago 5 haftadan daha önce Takipçiler Takip et BU PREMIUM İÇERİK KİLİTLENDİ ADIM 1: Bir sosyal ağda paylaşın 2. ADIM: Sosyal ağınızdaki bağlantıyı tıklayın Tüm Kodu Kopyala Tüm Kodu Seç Tüm kodlar panonuza kopyalandı Kodlar / metinler kopyalanamıyor, lütfen kopyalamak için [CTRL] + [C] (veya Mac ile CMD + C) tuşlarına basın İçerik Tablosu