ÇEYREK ASIRLIK AKP İKTİDARINDA TÜRKİYE NE KAYBETTİ?(4) 16. TÜRKİYE NEREYE GÖTÜRÜLÜYOR? Bu sürecin sonunda Türkiye için üç farklı gelec...
ÇEYREK
ASIRLIK AKP İKTİDARINDA TÜRKİYE NE KAYBETTİ?(4)
16. TÜRKİYE
NEREYE GÖTÜRÜLÜYOR?
Bu sürecin sonunda Türkiye için üç farklı gelecek
mümkündür.
Birinci senaryo: Kurumsal toparlanma
Türkiye; hukuk devletini güçlendirir, liyakati yeniden
tesis eder, yargı bağımsızlığını güçlendirir, yerel demokrasi sorununu çözer,
ekonomik istikrarı sağlar, eğitim sistemini yeniden yapılandırır, dış
politikada kurumsallaşır, yolsuzlukla mücadeleyi güçlendirir. Bu durumda
Türkiye 2020'lerin krizlerinden daha güçlü bir devlet yapısıyla çıkabilir.
İkinci senaryo: Kontrollü otoriter
istikrar
Ekonomi belirli ölçüde istikrara kavuşurken siyasi sistemde
merkeziyetçilik devam edebilir.Bu model kısa vadede yönetilebilir görünse de
uzun vadede:kurumların kişiselleşmesi + muhalefetin zayıflaması + liyakat
sorunları + toplumsal kutuplaşmarisklerini artırabilir.
Üçüncü senaryo: Kurumsal çözülme
En tehlikeli ihtimal budur. Ekonomik sorunlar, hukuk
sorunları, eğitim sorunları, toplumsal kutuplaşma, kimlik siyaseti, devlet
kurumlarına güvensizlik aynı anda büyürse mesele artık hükümet başarısızlığı
olmaktan çıkar ve devlet kapasitesi sorunu haline gelir.
17.
TÜRKİYE'NİN ASIL İHTİYACI: İKTİDAR DEĞİŞİKLİĞİNDEN ÖNCE DEVLET FELSEFESİ
DEĞİŞİKLİĞİ
Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca “AKP gitsin, başka
parti gelsin” anlayışı değildir.
Daha büyük ihtiyaç şudur:
Partiler değişebilir; fakat devletin ahlakı, hukuku,
liyakat sistemi ve kurumsal hafızası değişmemelidir.
Türkiye'nin yeni devlet anlayışı; adalet, liyakat,
ehliyet, milli egemenlik, ekonomik akıl, bilim, özgür düşünce, güçlü savunma,
bağımsız diplomasi, hesap verebilirlik temelinde yeniden kurulmalıdır.
Bu yapılmadığı takdirde bir iktidarın yerine başka bir
iktidarın gelmesi, devlet yönetimindeki yapısal problemleri çözmeye
yetmeyecektir.
SONUÇ: EN
BÜYÜK KAYIP DEVLETE VE BİRBİRİMİZE OLAN GÜVENDİR
Çeyrek asırlık AKP iktidarını değerlendirirken
yalnızca “ne kadar yol yaptık?” sorusunu sormak yeterli değildir.
Asıl sorular şunlardır: Hukuka ne kadar
güveniyoruz? Devlet kurumlarına ne kadar güveniyoruz? Ekonomimizin geleceğine
ne kadar güveniyoruz? Çocuklarımızın eğitimine ne kadar güveniyoruz? Seçimle
gelen yönetimlerin görevlerini özgürce yapabileceğine ne kadar güveniyoruz? Türkiye'nin
dış politikada verdiği sözlere dünya ne kadar güveniyor? Ve nihayet: Türk milletinin devlete,
devletin millete güveni ne kadar kaldı?
Bence bütün tartışmaların merkezinde bu soru
bulunmaktadır. Çünkü devletin en büyük sermayesi para değil, güven; milletin
en büyük gücü ise ortak değerler etrafında oluşturduğu birliktir. Ekonomi
yeniden kurulabilir. Yollar yeniden yapılabilir. Fabrikalar yeniden açılabilir.
Okullar yeniden inşa edilebilir. Ancak adalet duygusu, devlet kurumlarına
güven ve milli birlik uzun süre aşındığında bunların yeniden inşası çok daha
zor olur.
Bu nedenle Türkiye'nin 2026 sonrasında önündeki temel
mesele yalnızca bir iktidar değişikliği değildir. Asıl mesele: “Devleti
yeniden devlet, siyaseti yeniden kamu hizmeti, ekonomiyi yeniden üretim, hukuku
yeniden adalet, eğitimi yeniden gelecek ve milli kimliği yeniden ortak
vatandaşlık zemini haline getirmektir. Türkiye'nin geleceğini belirleyecek
mücadele de esas olarak burada olacaktır.
NESİM YALVARICI
Kaynakça
- Freedom
House. Freedom
in the World 2025: Turkey. Washington, D.C., 2025.
- Freedom
House. Freedom
on the Net 2025: Turkey. Washington, D.C., 2025.
- Human
Rights Watch. World
Report 2026: Türkiye. New York, 2026.
- Human
Rights Watch, International Commission of Jurists & Turkey Human
Rights Litigation Support Project. Defiance of European Court Judgments and
Erosion of Judicial Independence: Türkiye's Challenge to EU Founding
Values and Rule of Law Standards. 2025.
- International
Monetary Fund. Republic
of Türkiye: 2025 Article IV Consultation—Press Release; Staff Report and
Statement by the Executive Director. IMF Country Report No. 26/043,
2026.
- Türkiye
Büyük Millet Meclisi. Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal
Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Tasarısı, Esas No. 1/941,
Kanun No. 6551, 2014.
- European
Court of Human Rights. European Convention on Human Rights.
Strasbourg.
- Council
of Europe. Türkiye
and the European Convention on Human Rights. Strasbourg.
- OECD. OECD Economic Surveys:
Türkiye. Paris: OECD Publishing.
- World
Bank. Türkiye
Economic Monitor. Washington, D.C.: World Bank.
- International
Monetary Fund. Turkey:
Article IV Consultation Reports, çeşitli yıllar.
- Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası. Enflasyon Raporları, çeşitli yıllar.
- TÜİK. Tüketici Fiyat Endeksi,
İşgücü İstatistikleri ve Ulusal Hesaplar, çeşitli yıllar.
YORUMLAR