TOM BARRACK DOKTRİNİ (3)

  TOM BARRACK DOKTRİNİ (3) 12. Türkiye Açısından En Kritik Soru; Türkiye açısından asıl soru: ABD gerçekten Türkiye'yi bölgesel strat...

 

TOM BARRACK DOKTRİNİ (3)

12. Türkiye Açısından En Kritik Soru; Türkiye açısından asıl soru: ABD gerçekten Türkiye'yi bölgesel stratejik ortak olarak yeniden merkeze mi alıyor, yoksa Türkiye'yi kendi bölgesel mimarisinin uygulayıcı gücü olarak mı kullanıyor?

İki ihtimal birbirinden farklıdır. Birinci ihtimal: Türkiye gerçek stratejik ortak olur. Bu durumda: Suriye'nin bütünlüğü desteklenir,  PKK/YPG yapılanması tasfiye edilir, Irak'la güvenlik işbirliği artırılır,  Türkiye'nin bölgesel rolü güçlenir.

İkinci ihtimal: Türkiye ABD stratejisinin bölgesel uygulayıcısı olur. Bu durumda Washington: Türkiye'nin askerî kapasitesini kullanır, Kürt dosyasını Türkiye üzerinden yeniden yapılandırır, İran'a karşı Ankara'yı denge unsuru yapar, İsrail ile Türkiye arasındaki çatışmayı kontrol eder.  Dolayısıyla Türkiye açısından stratejik özerklik meselesi kritik hale gelir.

13. “Kürt Devleti” Senaryosundan “Kürt Aktörlerinin Entegrasyonu” Senaryosuna; Burada önemli bir paradigma değişikliği görülebilir. Önceki dönem için tartışılan model: Irak Kürdistanı Suriye Kürt bölgesi + İran Kürtleri + Türkiye Kürt siyaseti üzerinden bölgesel bir Kürt jeopolitiğinin oluşmasıydı. Yeni dönemde ise Washington açısından daha uygulanabilir görünen model: Irak'ta federal Kürt bölgesi, Suriye'de merkezi devlet içinde Kürt siyasi hakları, Türkiye'de silahsız siyasi süreç, İran'daki Kürt aktörlerle ilişkiyi sürdürme şeklinde olabilir. Bu nedenle: ABD'nin Kürt politikasının mutlaka “bağımsız Kürdistan” hedefi üzerinden okunması analitik açıdan yetersiz kalabilir.

Daha gerçekçi soru şudur: Washington, Kürtleri hangi devletlerin sınırları içerisinde ve hangi siyasal statüyle kendi bölgesel güvenlik mimarisinin parçası haline getirmek istiyor?

14. En Büyük Risk: Türkiye–İsrail Çatışması; Barrack'ın karşı karşıya olduğu en zor meselelerden biri budur. Türkiye'nin Suriye'deki askerî ve siyasi etkisinin artması İsrail açısından güvenlik sorunu olarak algılanabilir. İsrail'in Suriye'deki askerî operasyonları ise Ankara'nın doğrudan güvenlik çıkarlarına dokunabilir.

2026'daki hava saldırısı tartışması bu riskin teorik olmadığını göstermiştir. Washington bu nedenle Türkiye, İsrail ve Suriye arasında doğrudan iletişim ve çatışmayı önleme mekanizması kurmaya çalışmaktadır.  Dolayısıyla Barrack'ın rolü burada: “taraf tutmak”tan çok “çatışmayı yönetmek” haline gelmektedir.

15. Doktrinin Muhtemel Nihai Hedefi Bütün dosyalar birlikte değerlendirildiğinde ortaya şu tablo çıkmaktadır: ABD'nin olası bölgesel modeli; Türkiye, Suriye’nin istikrarı, Irak’ın bütünlüğü, Kürtlerin kontrollü entegrasyonu, İranın çevrelenmesi, İsrailin  güvenlik kaygılarının yönetilmesi, enerji ve ulaşım koridorlarının yeniden kurulması, ABDnin bölgedeki askeri yükünün azaltılması hedeflenmektedir.

Bu son nokta özellikle önemlidir. ABD'nin hedefi her bölgede doğrudan askerî güç bulundurmak yerine yerel ve bölgesel ortakların kapasitesini kullanarak bölgesel düzen kurmak olabilir.

16.Türkiye İçin Stratejik Sonuç; Türkiye açısından bu yeni dönemin en önemli sonucu şudur: Washington'ın Türkiye'ye ihtiyacı artmış olabilir; fakat Türkiye'nin Washington'a bağımlılığı aynı ölçüde artmak zorunda değildir.

Ankara; Suriye, Irak, Katar, Körfez, Azerbaycan, Orta Asya, Rusya, Avrupa ile çok yönlü ilişkiler geliştirdiği ölçüde pazarlık kapasitesini artırabilir. Dolayısıyla Türkiye'nin izlemesi gereken strateji: ABD'nin yeni bölgesel mimarisinin pasif unsuru olmak değil, bu mimarinin oluşumunda kendi güvenlik ve ekonomik çıkarlarını belirleyen aktör olmak.

17. Sonuç: “Barrack Doktrini”nin Jeopolitik Formülü; Bu analiz sonucunda “Tom Barrack Doktrini” şu şekilde formüle edilebilir: Türkiye'yi kaybetmeden Kürtleri kaybetmemek; Kürtleri kaybetmeden Suriye'yi parçalamamak; Suriye'yi parçalamadan İsrail'in güvenliğini sağlamak; bütün bunları yaparken İran'ın bölgesel nüfuzunu sınırlamak ve ABD'nin doğrudan askerî yükünü azaltmak.

Bu nedenle doktrinin temel denklemi: TÜRKİYE- SURİYE- IRAK- KÜRTLER- İSRAİL- İRAN dosyalarının birbirinden bağımsız değil, tek bir bölgesel güvenlik sistemi içinde yönetilmesidir.

Ancak burada çok önemli bir metodolojik uyarı bulunmaktadır: “Tom Barrack Doktrini” Washington'ın resmî olarak adlandırdığı bir doktrin değildir. Bu kavram, Barrack'ın görev alanı ve açıklamalarından hareketle oluşturulan analitik bir tanımlamadır. Barrack'ın Türkiye, Suriye ve Irak dosyalarını aynı çerçevede yürütmesi bu kavramın kullanılmasını anlamlı kılmaktadır. ABD, burada doğrudan muhatap olmayı gözden kaçırmak ve muhatap devletleri küçümser bir psikoloji ile TOM Barrack’ı muhatap hale getirmiştir.

Nesim Yalvarıcı

Temel kaynaklar

• ABD Büyükelçiliği/Tom Barrack'ın Türkiye ve Suriye görevleri üzerine açıklamalar.
• Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, Tom Barrack görüşmeleri, 2025–2026.
• Anadolu Ajansı, Barrack'ın Antalya Diplomasi Forumu 2026 açıklamaları.
• Reuters, Türkiye–İsrail–Suriye çatışmasızlık mekanizması ve Suriye gelişmeleri.
• Reuters, SDF'nin Suriye devlet yapısına entegrasyonu ve Türkiye'nin yaklaşımı.
• Rudaw, Tom Barrack'ın ABD–Kürt ilişkileri ve Irak açıklamaları.
• Kürdistan Bölgesel Hükümeti, Barrack–Mesrur Barzani görüşmesi.
• Mesud Barzani Başkanlığı, Barrack görüşmesi.
• Associated Press, Barrack'ın İsrail'in Suriye saldırıları ve Golan açıklamalarına ilişkin değerlendirmeleri.