KÜRT SİYASETİ, BÖLGESEL İSTİKRARSIZLIK VE BÜYÜK GÜÇLERİN JEOPOLİTİK REKABETİ (4) Türkiye açısından çıkarılması gereken sonuç; Türkiye ...
KÜRT SİYASETİ, BÖLGESEL
İSTİKRARSIZLIK VE BÜYÜK GÜÇLERİN JEOPOLİTİK REKABETİ (4)
Türkiye açısından çıkarılması gereken sonuç; Türkiye açısından mesele yalnızca "Kürt siyasi hareketlerine
karşı güvenlik politikası" şeklinde ele alınmamalıdır. Türkiye'nin
uzun vadeli çıkarı; Kürt vatandaşların demokratik, ekonomik ve kültürel
taleplerini meşru siyasal sistem içerisinde karşılayan; ancak silahlı
örgütlerin ve dış güçlerin Türkiye'nin iç siyasetini yönlendirmesini engelleyen
bir model oluşturabilmesidir.
Böyle bir model; vatandaşlık eşitliğini, hukukun
üstünlüğünü, demokratik temsili, ekonomik kalkınmayı, yerel yönetimlerin
güçlendirilmesini, kültürel hakları, terörün sona erdirilmesini, dış müdahaleye
karşı stratejik özerkliği birlikte ele almalıdır.
Bu yaklaşım, Kürt vatandaşları ile silahlı örgütleri
birbirinden ayırmayı zorunlu kılar. Çünkü Kürt kimliğinin demokratik
siyasete dâhil edilmesi ile silahlı örgütlerin siyasi meşruiyet kazanması aynı
şey değildir.
"Kürt kartı" nın sınırları;
Ortadoğu'da
Kürt siyasi hareketlerinin geleceği, büyük ölçüde üç değişkenin sonucuna bağlı
olacaktır:
Birincisi, toplumsal meşruiyet. Kürt siyasi hareketleri, üzerinde
hak iddia ettikleri toplumların gerçek demokratik desteğini ne ölçüde
sağlayabileceklerdir?
İkincisi, silahlı yapıların geleceği. Silahlı örgütler demokratik
siyasete dönüşebilecek mi, yoksa silahlı varlıklarını sürdürebilmek için
sürekli yeni güvenlik tehditlerine mi ihtiyaç duyacaklardır?
Üçüncüsü, dış güç bağımlılığı. ABD, Rusya, İsrail, İran ve Avrupa
gibi aktörlerin kendi stratejik öncelikleri değiştiğinde Kürt siyasi
hareketleri kendi başlarına ayakta kalabilecek siyasi kapasiteye sahip olacak
mıdır?
Bu üç soru birlikte değerlendirildiğinde, Kürt
siyasetinin en büyük stratejik açmazının "Kürtlerin varlığı"
değil, Kürtlerin siyasi geleceğinin hangi irade tarafından belirleneceği
olduğu görülmektedir.
Kürtlerin yaşadığı coğrafya; petrol ve doğal gaz
kaynakları, enerji hatları, Akdeniz'e ulaşım, Kafkasya bağlantıları, İran'ın
güvenlik kuşağı, Türkiye'nin güney sınırları, Irak'ın enerji kaynakları ve
Çin'in Avrasya ticaret yollarının kesişiminde bulunmaktadır.
Dolayısıyla Kürt meselesinin uluslararası güçler
tarafından önemsenmesinin temel nedenlerinden biri yalnızca etnik veya kültürel
dayanışma değildir. Coğrafyanın kendisi jeopolitik değere sahiptir.
Ancak bu durumdan "Kürtler bölgesel
istikrarsızlığın kendisidir" sonucu çıkarılmamalıdır.
Daha doğru sonuç şudur:
Kürt meselesi, Ortadoğu'daki devletlerin çözülememiş
kimlik ve vatandaşlık sorunları ile büyük güçlerin enerji, güvenlik ve nüfuz
rekabetinin kesiştiği stratejik bir alandır.
Bu nedenle Kürt siyasi hareketleri demokratik
meşruiyetlerini kendi toplumlarından aldıkları ölçüde kalıcı bir siyasi aktör
olabilirler. Buna karşılık dış güçlerin askerî, siyasi veya finansal desteğine
aşırı bağımlı hâle geldikleri ölçüde, kendi siyasal amaçları ile kendilerini
destekleyen güçlerin jeopolitik amaçları arasındaki sınırı kaybetme riskiyle
karşı karşıya kalırlar.
2026 Suriye örneği bu bakımdan özellikle öğreticidir:
Bir dönem Washington'ın en önemli yerel ortağı olan SDG'nin Suriye devlet
yapısına entegre olması, Ortadoğu'da hiçbir dış ittifakın tek başına kalıcı
siyasi egemenlik garantisi olmadığını göstermektedir.
Sonuç olarak Türkiye'nin önündeki stratejik hedef,
Kürt meselesini güvenlikçi bir dar çerçeveden çıkarıp demokratik
vatandaşlık, ekonomik bütünleşme, hukuk devleti, terörsüz siyaset, dış
müdahaleye kapalı bölgesel işbirliği eksenine taşımak olmalıdır.
Bu yaklaşım başarıldığında Kürt siyaseti bir
"jeopolitik vekâlet aracı" olmaktan çıkarak Türkiye'nin demokratik ve
toplumsal bütünlüğü içinde meşru bir siyasal ve kültürel unsur hâline gelebilir.
Kaynakça
- American
University, School of International Service. (2026). Recap: Between
Washington, Tel Aviv, and Tehran: Kurdistan's Precarious Position.
Washington, DC.
- Carnegie
Endowment for International Peace. (2026). Kurdish Rebel Groups Are Wary
of Tehran's Next Move.
- Carnegie
Endowment for International Peace. (2026). The Evolving Middle Eastern
Regional Order: Türkiye-Iraq Relations in Context.
- Chatham
House. (2026). What recent developments in Syria mean for the Kurds.
- Council
on Foreign Relations. (2026). Are the Kurds in Iran Capable of
Challenging the Islamic Regime?
- Middle
East Institute. Tol, G. (2026). Ankara's Double Win: Kurds, Israel, and
the New Syria.
- OSW
Centre for Eastern Studies. (2026). The dismantling of the Kurdish quasi-state:
a new stage in Syria's post-war transformation.
- Reuters.
(2026). Syria's Kurdish-led SDF dissolves as part of integration with
Damascus.
- Reuters.
(2026). Turkey says SDF dissolution will help with Syrian unity.
- UK Home
Office. (2026). Country Bulletin Iran: Kurds and Kurdish Political
Groups.
- Washington
Institute for Near East Policy. (2020). Borshchevskaya, A. The Kurdish
Role in Russia's Middle East Power Play.
- Washington
Institute for Near East Policy. (2026). Kurdish Collapse in Northeast Syria?
Key Things to Watch.
- War on
the Rocks. (2026). The Shifting Fortunes of the Kurds.
YORUMLAR