TÜRKİYEDE PKK İLE YAPILAN MÜZAKERE SONRASI TERÖR BİTERMİ YOKSA TERÖRE TESLİM Mİ OLUNUR? (2)

  TÜRKİYEDE PKK İLE YAPILAN MÜZAKERE SONRASI TERÖR BİTERMİ YOKSA TERÖRE TESLİM Mİ OLUNUR? (2) 2025'teki PKK fesih kararı yeni bir dön...

 

TÜRKİYEDE PKK İLE YAPILAN MÜZAKERE SONRASI TERÖR BİTERMİ YOKSA TERÖRE TESLİM Mİ OLUNUR? (2)

2025'teki PKK fesih kararı yeni bir dönemin başlangıcıdır

2025 Mayısında PKK'nın kendisini feshetme ve silahlı mücadeleyi sona erdirme kararı açıklanmıştır. Reuters, kararın dört on yılı aşan silahlı çatışmanın sona erdirilmesi yönünde tarihi bir gelişme olduğunu aktarmıştır.

Türkiye Cumhuriyeti makamları da bunu “Terörsüz Türkiye” hedefi açısından önemli bir aşama olarak değerlendirmiştir. Milli Güvenlik Kurulu, örgütün feshi, silah bırakması ve uzantılarının tasfiyesi sürecinin yakından takip edileceğini açıklamıştır.

Fakat burada “fesih ilanı” ile “terörün tamamen sona ermesi” arasında hukuki ve stratejik bir fark bulunmaktadır.

Çünkü gerçek anlamda terörün sona erdiğinin söylenebilmesi için en azından şu unsurların gerçekleşmesi gerekir: Silahların eksiksiz biçimde teslim edilmesi,  Komuta-kontrol yapısının ortadan kalkması, Türkiye'deki hücre ve lojistik ağlarının tasfiye edilmesin sağlanması. Finansman ağlarının sona ermesi, Örgütün yeniden silahlanma kapasitesinin ortadan kaldırılması, Yurtdışındaki yapılanmaların Türkiye'ye karşı faaliyet göstermemesi,  Örgütsel propagandanın şiddet üretmeyecek şekilde dönüşmesi,

PYD/YPG, PJAK, KCK gibi bağlantılı yapılanmalarla ilişkinin nasıl çözüleceğinin netleşmesi.  Bu nedenle fesih kararı başlangıçtır; terörün sona erdiğinin kanıtı değildir.

2026'daki gelişmeler: Süreç “teslimiyet” iddiasını güçlendiren mi, zayıflatan mı?

Ağustos 2026 itibarıyla konu daha da karmaşık hale gelmiştir. Türkiye'de PKK mensuplarının topluma yeniden kazandırılması amacıyla bir yasal çerçeve hazırlanmış; düzenlemenin silah bırakmayı doğrulama ve geri dönüş mekanizmaları içermesi planlanmıştır. Reuters ve AP'nin aktardığına göre taslak, şiddet eylemlerine katılmamış bazı örgüt mensupları için hukuki kolaylıklar ve geri dönüş imkânları öngörmektedir. Buna karşılık ağır suçlardan hükümlü olanlar kapsam dışında tutulmaktadır. Bu durum iki farklı şekilde yorumlanabilir.

Birinci yorum: “Terörün tasfiyesi” Devlet: “Örgüt silah bırakıyor,  militanlar ayrılıyor, örgütsel yapı çözülüyor, eski mensuplar normal hayata dönüyor.” şeklinde bir strateji uygulamaktadır.

Bu yaklaşım başarılı olursa Türkiye, terör örgütünün insan kaynağını ve yeniden üretim mekanizmasını ortadan kaldırmış olur.

İkinci yorum: “Terörün siyasallaştırılması”

Eleştirel yaklaşım ise şöyle sorar: “PKK silahlı mücadeleden vazgeçerken, örgütün siyasi ve toplumsal hedefleri devlet tarafından kabul edilebilir ölçüde meşrulaştırılıyor mu?”

İşte “terör bitirildi mi, teröre teslim mi olundu?” tartışması esas olarak burada ortaya çıkmaktadır.

 “Teslimiyet” diyebilmek için hangi göstergelere bakılmalıdır?

Bence bu tartışmada en sağlıklı yöntem, kavramları sloganlardan çıkarıp ölçülebilir kriterlere bağlamaktır.

Türkiye'nin teröre teslim olduğu sonucuna varılabilmesi için şu tür göstergelerin ortaya çıkması gerekir: Devletin başarısı ve başarısızlığı teslimiyet ihtimalini gösterir. Bunun için gösterge koşulsuz silah bırakmadır. Koşulsuz silahsızlanma… Teslimiyet ihtimalinin en önemli belirtisi örgütün isim değiştirerek devamıdır. Örgütsel yapı tamamen tasfiye edilmesidir. Göstergelere bakarak, devletin başarısı ve teslimiyet ihtimali üzerinde bir tablo oluşturursak,  tablonun bize göstereceği bilgi şu şekildedir:

Gösterge	Teslimiyet ihtimalini artırır	Devlet başarısını gösterir
Silah bırakma	Silah karşılığı siyasi taviz	Koşulsuz silahsızlanma
Örgüt	İsim değiştirerek devam	Örgütsel yapı tamamen tasfiye
Kadro	Komuta kadrosunun siyasete doğrudan aktarılması	Bireysel hukuki süreç
Anayasa	Etnik/territoryal ayrıcalık	Eşit vatandaşlık
Yerel yönetim	Egemenlik paylaşımı	İdari reform
Suriye	PKK bağlantılı silahlı yapıların devamı	Silahlı yapıların tasfiyesi/entegrasyonu
Irak	Kandil yapılanmasının korunması	Silahlı altyapının ortadan kalkması
Propaganda	Terör eylemlerinin meşrulaştırılması	Şiddetin açık biçimde reddedilmesi
Hukuk	Suçların topluca görmezden gelinmesi	Bireysel suç ve sorumluluk ilkesi
Siyasal sistem	Etnik temelli ayrı egemenlik	Demokratik çoğulculuk

Bu tabloya göre henüz kesin bir “teslimiyet” hükmü vermek mümkün değildir. ancak, şartların tahakkuku güçlü bir siyasi irade, duyarlıklı bir devlet aklı, şuurlu diplomasi ve adil bir yönetimi güven içinde sunmaya bağlıdır.

Devletin siyaseten başarısız olduğu iddiası nasıl değerlendirilmelidir?

Burada da daha dengeli bir değerlendirme gerekir. Türkiye'nin güvenlik alanında elde ettiği başarı ile siyasal alandaki sorunların devam etmesi aynı anda mümkün olabilir. Çünkü terör örgütünü askeri olarak etkisizleştirmek: devlet kapasitesi meselesidir. Fakat terörün beslendiği toplumsal, ekonomik ve siyasal zemini ortadan kaldırmak: devlet kapasitesi, demokratik meşruiyet,  ekonomik kalkınma, hukuk, vatandaşlık politikası meselesidir. Bu nedenle: “Askeri olarak kazandık ama siyaseten kaybettik ”şeklindeki ifade fazla genelleyicidir.

Daha doğru ifade: “Türkiye silahlı örgüt kapasitesine karşı önemli bir güvenlik üstünlüğü elde etmiş; ancak terörün ortaya çıkardığı siyasal ve toplumsal sorunların kalıcı biçimde çözülmesi konusunda daha uzun vadeli bir devlet stratejisine ihtiyaç duymaktadır.” şeklinde olabilir.

Asıl risk: PKK'nın “silahlı örgüt” olmaktan çıkıp “siyasi miras” haline gelmesidir. Bu risk, Kürt isyanlarından ilham ve kuvvet alınması açısından bakıldığında, motivasyon unsurudur.

Türkiye açısından en önemli stratejik risklerden biri budur. Eğer PKK: silahlı örgüt, siyasi hareket, demokratik aktör dönüşümünü gerçekleştirirken geçmişteki terör eylemleri tamamen unutulur ve örgüt kendisini yalnızca “demokratik mücadele veren bir hareket” olarak yeniden tanımlarsa, Türkiye'nin güvenlik mücadelesinin tarihsel anlamı tartışmalı hale gelebilir. Bunun karşısındaki doğru devlet politikası ise şudur:

Kürt vatandaşların demokratik hakları genişletilmeli; fakat PKK'nın terör geçmişi romantize edilmemeli ve şiddet yöntemi meşrulaştırılmamalıdır vatandaşlık temelli bir olgu içinde tutulmalıdır. Bu ikisini aynı anda yapmak mümkündür.

Suriye ve Irak faktörü çözülmeden “terör bitti” demek zordur. Meselenin en kritik boyutlarından biri de Türkiye sınırlarının dışıdır. PKK'nın Türkiye'deki silahlı varlığı gerilese bile, Irak ve Suriye'deki bağlantılı yapılanmaların geleceği Türkiye'nin güvenlik hesabını doğrudan etkiler.

Özellikle Suriye'deki PYD/YPG/SDF yapılanması konusunda Ankara ile farklı aktörler arasında ciddi görüş ayrılıkları bulunmaktadır. 2025'te Öcalan'ın fesih çağrısının ardından Türkiye, PKK bağlantılı yapıların Irak ve Suriye'deki durumunun da çözülmesi gerektiğini savunurken, Suriye Demokratik Güçleri bunun kendi operasyonlarını doğrudan değiştirmediğini açıklamıştır. Dolayısıyla Türkiye açısından gerçek başarı: PKK'nın Türkiye'deki saldırılarının durması, Irak'taki silahlı altyapının çözülmesi, Suriye'deki PKK bağlantılı askeri yapılanmaların geleceğinin netleşmesi üçlüsünün birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

“Terörsüz Türkiye” ile “sorunsuz Türkiye” aynı şey değildir. Burada çok önemli bir ayrım yapılmalıdır. Terörsüz Türkiye: Silahlı terör örgütlerinin faaliyet gösteremediği Türkiye'dir.

Sorunsuz Türkiye: Kimlik, vatandaşlık, demokrasi, ekonomik eşitsizlik, yerel yönetimler, hukuk, eğitim, kültür ve temsil gibi bütün sorunların çözülmüş olduğu Türkiye'dir. Birincisi gerçekleşebilirken ikincisi henüz gerçekleşmemiş olabilir. Bu nedenle PKK'nın silah bırakması:

Terör probleminin sona ermesi anlamına gelebilir; fakat Kürt meselesinin bütün boyutlarının sona ermesi anlamına gelmez.

Bu ayrım yapılmadığı takdirde devletin uyguladığı politikalar hem gereksiz biçimde “teslimiyet” olarak görülebilir hem de gerçek riskler gözden kaçırılabilir.

Nesim Yalvarıcı

(Devam adecek…)