TÜRK SOLU SİYASETTE NEDEN BAŞARISIZDIR? (2)

  TÜRK SOLU SİYASETTE NEDEN BAŞARISIZDIR? (2) Bir vatandaş aynı anda; işçi, Müslüman, Türk, Kürt, Alevi, Sünni, Karadenizli, Akdenizli kad...

 

TÜRK SOLU SİYASETTE NEDEN BAŞARISIZDIR? (2)

Bir vatandaş aynı anda; işçi, Müslüman, Türk, Kürt, Alevi, Sünni, Karadenizli, Akdenizli kadın, erkek, genç, aile babası, milliyetçi, demokrat, emekçi gibi çok sayıda kimliği taşıyabilir. Bu kimlikler birbirlerini dışlamak zorunda değildir. Dolayısıyla Türkiye'de seçmen davranışını yalnızca: “Hangi sınıfa mensupsun?” sorusuyla açıklamak mümkün değildir. Aynı kişinin ekonomik olarak sol politikaları desteklemesi fakat kültürel olarak muhafazakâr olması mümkündür. Ya da ekonomik olarak liberal olup milliyetçi olması mümkündür. Türkiye'deki seçmen davranışı çoğu zaman ekonomik, kültürel, tarihsel, dinî, millî ve yerel aidiyetlerin bileşkesidir. Türk solunun bazı dönemlerde bu çok katmanlı toplumsal psikolojiyi yeterince hesaba katmaması önemli bir dezavantaj yaratmıştır.

Asıl sorun: Solun “halk” kavramını yeniden düşünememesi; Burada daha derin bir problem vardır. Sol siyaset “halk” dediğinde çoğu zaman; İşçi- yoksul – ezilen üçlüsünü merkeze almıştır. Oysa siyasal anlamda halk bundan çok daha geniştir. Halk; işçidir, memurdur, çiftçidir, esnaftır, öğretmendir, emeklidir, öğrencidir, girişimcidir, ev kadınıdır, küçük işletme sahibidir, beyaz yakalıdır, muhafazakârdır, sekülerdir, milliyetçidir, farklı etnik ve kültürel kimliklere sahiptir.  Dolayısıyla modern solun hedefi yalnızca “ezilen sınıfı temsil etmek” değil, toplumun farklı kesimlerini adalet, özgürlük, refah ve ortak gelecek fikri etrafında birleştirmek olmalıdır.

Türk solunun tarihsel paradoksu; Türk solunun önemli bir paradoksu şudur: Toplumu değiştirmek istemiş fakat toplumu yeterince tanımadan değiştirmeye çalışmıştır. Bunun sonucunda iki farklı sol ortaya çıkabilmiştir:

Aydın solu: Üniversitelerde, sanat çevrelerinde, entelektüel dünyada güçlüdür.

Halk solu; Mahallede, köyde, fabrikada, esnaf arasında, aile içinde ve gündelik hayatın içinde güçlü olması gereken soldur. Türkiye'de birincisi zaman zaman güçlü olmuş; ikincisi ise aynı ölçüde gelişememiştir. Bu nedenle solun temel sorunu yalnızca “neden oy alamıyor?” değildir. Asıl soru: “Neden toplumun gündelik hayatının doğal bir parçası hâline gelemiyor?” olmalıdır.

Beş boyutun birleştiği yer; Bu beş boyutu birlikte değerlendirdiğimizde şöyle bir tablo ortaya çıkar:

Boyut	Temel sorun	Sonuç
Diyalektik	Toplumsal değişimi yeterince hızlı okuyamama	Teori–gerçeklik kopukluğu
Estetik	Halkın semboller ve değer dünyasıyla mesafe	Kültürel yabancılaşma
Organizasyon	Gündelik toplumsal ağlarda yetersizlik	Seçim dışı zayıflık
İletişim	Halka yukarıdan konuşma	Güven ve aidiyet sorunu
Toplumsal düşünce	Çok katmanlı kimlikleri yeterince okuyamama	Seçmen davranışını yanlış yorumlama

Bunların hepsi aslında tek bir temel probleme bağlanmaktadır:

Temsil sorunu; Sol, toplumun belirli kesimlerini temsil edebilir; fakat toplumun tamamının geleceğini anlatan bir siyasal hikâye oluşturamadığında iktidar alternatifi olmakta zorlanır.

Yeni bir Türk solu nasıl ortaya çıkabilir? Bunun için solun yalnızca ekonomik programını değil, toplumla kurduğu ilişki biçimini değiştirmesi gerekir. Yeni bir sol; Emek + adalet + özgürlük + millî egemenlik + sosyal dayanışma + bilim + üretim + çevre + aile + kültür + demokrasi unsurlarını birbirinin alternatifi olarak görmemelidir.

Örneğin: “Milliyetçilik sağın, sosyal adalet solun, gelenek muhafazakârların, özgürlük liberallerin alanıdır.” şeklindeki siyasal bölünme aşılmalıdır.

Bunun yerine: “Bu toplumun tamamının ortak refahı, özgürlüğü, adaleti ve onuru” üzerinden yeni bir siyasal sentez kurulabilir.

Bu noktada Türk solunun ihtiyacı eski ideolojisini terk etmekten çok, toplumun yeni gerçekliğiyle yeniden diyalektik ilişki kurmaktır.

Solun başarısızlığı ideallerinden değil, temsil kapasitesinden kaynaklanıyor

Türk solunun siyasetteki başarısızlığını “sol düşünce toplumda karşılık bulmuyor” şeklinde açıklamak doğru değildir.

Eşitlik, adalet, emeğin korunması, sosyal devlet, fırsat eşitliği, bilim, özgürlük ve dayanışma Türkiye toplumunda karşılığı olan değerlerdir.

Sorun daha çok bu değerlerin toplumun kültürel diliyle, estetik dünyasıyla, gündelik hayatıyla ve tarihsel hafızasıyla yeterince bütünleştirilememesidir.

Bu nedenle geleceğin başarılı Türk solu; halka yukarıdan bakan değil halkın içinde yaşayan, toplumu küçümseyen değil toplumu anlayan, geçmişi reddeden değil geçmişi eleştirel biçimde yeniden yorumlayan, kimlikleri birbirine düşmanlaştırmayan, ekonomik adaleti kültürel aidiyetle karşı karşıya getirmeyen, teoriyi hayatın somut sorunlarına tercüme eden bir siyasal hareket olmak zorundadır. En kısa ifadeyle: Türk solunun temel problemi “sol olması” değil; sol düşünceyi Türkiye toplumunun zihinsel, kültürel ve duygusal dünyasıyla buluşturacak bir siyasal sentez üretememesidir.

Bu sentez kurulabilirse diyalektik düşünce teoriye, estetik toplumla aidiyete, organizasyon güce, iletişim güvene ve toplumsal düşünce siyasal temsil kapasitesine dönüşebilir.

Nesim Yalvarıcı