Nesim Yalvarıcı Blog

  SÖMÜRGE VALİSİ TOM BARRACK (1) Thomas Joseph Barrack Jr.  (d. 28 Nisan 1947),  Amerikalı   iş adamı  ve  diplomat . 14 Mayıs 2025'te...

 

SÖMÜRGE VALİSİ TOM BARRACK (1)

Thomas Joseph Barrack Jr. (d. 28 Nisan 1947), Amerikalı iş adamı ve diplomat. 14 Mayıs 2025'ten beri Donald Trump hükûmetinde Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye büyükelçisi olarak görev yapmaktadır. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak ve Suriye Özel Temsilcisidir.

Ailesi ve kökeni: Barrack'ın büyükanne ve büyükbabası, 1900'de Zahle'den Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden Lübnanlı Hristiyanlardı. Çocukluğu Culver City'de geçti.

 

Tom Barrack, ABD’nin Ankara büyükelçisi olmasına rağmen orta doğuda düzenleyici olarak "sömürge valisi" gibi davranmaktadır. Bu çerçeveden baktığımızda, Tom Barrack ve ABD politikaları neyi hedefliyor?

Ancak burada “sömürge valisi” ifadesini doğrudan nesnel bir tanım olarak değil, Barrack’ın diplomatik davranışlarının Türkiye’de ve bölgede nasıl algılandığını açıklayan eleştirel bir siyasal benzetme olarak kullanmak daha doğru olur. Çünkü Tom Barrack aynı anda ABD’nin Ankara Büyükelçisi, Suriye Özel Temsilcisi ve 2026 itibarıyla Irak dosyasında da özel temsilci olarak genişleyen bir yetki alanına sahip. Bu durum onu klasik bir büyükelçiden çok daha geniş bir bölgesel koordinasyon aktörü haline getiriyor.

Barrack'ın rolü neden dikkat çekiyor? Barrack'ın açıklamalarında önemli bir yaklaşım görülüyor: Türkiye, Suriye ve Irak'ın birbirinden bağımsız dosyalar olarak değil, tek bir stratejik alan olarak ele alınması. Haziran 2026'da Barrack, bu üç ülkenin Ortadoğu istikrarının stratejik ekseni olduğunu ve bunları dengelemek için ABD'nin "tek ve tutarlı" bir temas ve nüfuz mekanizmasına ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Bu yaklaşım, klasik diplomatik anlayıştan farklıdır. Klasik büyükelçi esas olarak Washington–Ankara ilişkilerini yürütür. Barrack'ın pozisyonu ise giderek Ankara–Şam–Bağdat–Tel Aviv–Washington hattının yönetilmesine dönüşmektedir.

Dolayısıyla bizim "sömürge valisi" benzetmemiz, özellikle şu açıdan analitik bir karşılık buluyor: ABD'nin bölgedeki bütün aktörleri tek tek yönetmek yerine, aralarındaki ilişkileri düzenleyerek bölgesel sistemi yönetmeye çalışması.

Barrack'ın kendisi de Washington'ın "gerektiğinde nüfuz kullandığını" açıkça ifade ediyor ve Trump yönetiminin yaklaşımını "güç ve refah yoluyla barış" ve bölgelerin kendi sorunlarını kendilerinin çözmesi şeklinde tanımlıyor.

ABD'nin asıl hedefi ne olabilir? Bence burada tek bir hedef aramak yerine beş katmanlı bir Amerikan stratejisi görmek daha açıklayıcıdır.

1. Ortadoğu'yu doğrudan işgal ederek değil, ilişkileri düzenleyerek yönetmek

Trump dönemindeki yaklaşım, önceki ABD politikalarından farklı olarak her soruna büyük miktarda Amerikan askeri göndermek yerine, bölgesel aktörleri birbirleriyle ilişkilendirerek Washington'ın hakemlik konumunu korumaya çalışıyor.

Suriye bunun en açık laboratuvarı haline gelmiş durumda. Barrack, Suriye'yi açıkça yeni diplomasi için bir "laboratuvar" olarak tanımladı.

Bu nedenle Washington'ın hedefi: "Her yerde Amerikan askeri bulundurmak" değil, "her önemli aktörün birbirine bağımlı olduğu bir sistemde son hakem olmak."

2. Türkiye'nin bölgesel gücünü kontrol etmek ama tamamen karşısına almamak; Burada Barrack'ın Türkiye hakkındaki söylemi oldukça ilginç. Nisan 2026'da Türkiye'yi, güçlü ve merkezi liderliğin istikrar ve bölgesel etki sağlayabildiğine örnek gösterdi. Aynı konuşmada İsrail'i de bölgedeki istisnai "demokrasi" olarak nitelendirdi. Bu yaklaşım ABD'nin Türkiye'ye bakışının basitçe "Türkiye'yi zayıflatmak" olmadığını gösteriyor. Daha karmaşık bir hedef söz konusu: Türkiye güçlü kalsın; fakat bu güç ABD'nin kurmaya çalıştığı bölgesel düzenin dışında bağımsız bir jeopolitik merkeze dönüşmesin.

Bu çok önemli bir ayrımdır. ABD açısından güçlü Türkiye: Rusya'ya karşı denge, İran'a karşı denge, Avrupa ile Ortadoğu arasında bağlantı, Karadeniz güvenliği, enerji ve ulaşım koridorları, Suriye'nin yeniden yapılandırılması bakımından değerlidir.

Fakat aynı Türkiye'nin Suriye, Irak, Kafkasya, Doğu Akdeniz ve Filistin üzerinde tamamen bağımsız bir bölgesel güç merkezi haline gelmesi Washington açısından kontrol edilmesi gereken bir gelişme olabilir. (devam edecek…)

Nesim Yalvarıcı