Önümüzdeki on yıl için net konuşmak gerekirse, dünya ne tamamen savaşa sürüklenecek ne de kalıcı barışa ulaşacak. Asıl mesele, risklerin...
Önümüzdeki on yıl için net konuşmak gerekirse, dünya
ne tamamen savaşa sürüklenecek ne de kalıcı barışa ulaşacak. Asıl mesele, risklerin
mi yoksa dengeleyici fırsatların mı ağır basacağı. İşte en kritik 3 tehdit
ve 3 fırsat:
Büyük güç rekabetinin sertleşmesi; ABD – Çin – Rusya arasındaki
rekabet artık açık. Tayvan, Doğu Avrupa, Güney Çin Denizi gibi alanlar
“kıvılcım bölgeleri”, Doğrudan savaş ihtimali düşük ama vekâlet savaşları
artacak, Küresel sistem parçalanabilir. Kontrolsüz tırmanma ve bloklaşma
risk teşkil etmektedir.
Teknolojik savaşların kontrolden
çıkması; Yapay zekâ
destekli silahlar, Otonom dron sürüleri, Siber saldırılar (elektrik,
bankacılık, altyapı). En tehlikeli tarafı: Savaş ilanı olmadan savaş
başlayabilir. Yanlış hesaplama, hızlı ve yayılabilir krizler, risk
oluşturmaktadır.
İklim ve göç krizleri; İklim değişikliği artık güvenlik
meselesi. Su ve gıda krizleri, Kitlesel göç dalgaları, Devlet içi
çatışmalar… Risk: “Çevresel stres, toplumsal çökü çatışma zinciri”
En Büyük 3
Fırsat: Ekonomik
karşılıklı bağımlılık
Küresel ekonomi tamamen kopamıyor. Savaş, ekonomik
intihar, Tedarik zincirleri ülkeleri bağlıyor. Fırsat: “Birlikte kazanma
zorunluluğu” barışı teşvik eder.
Diplomasi ve çok taraflı denge
arayış; Birleşmiş
Milletler ve bölgesel aktörler hâlâ kritik. Özellikle, Türkiye, Hindistan,
Brezilya gibi ülkeler arabulucu rol oynayabilir. Fırsat: “Yeni
dengeleyici güçler” çatışmaları sınırlayabilir.
Savaş maliyetinin aşırı yükselmesi; Modern savaş = çok pahalı, Yeniden
inşa maliyetleri devasa, İç siyasi bedeller yüksek… Fırsat: “Hiç savaşmamak, en ucuz seçenek”
Stratejik
sonuç; Önümüzdeki on
yılın özeti, Düşük yoğunluklu sürekli krizler (yeni normal), Büyük
savaş ihtimali düşük ama sıfır değil, Barış, güç dengesiyle korunacak
Dünya şu denklemin içinde, “Kaos potansiyeli artıyor ama
çöküşü engelleyen mekanizmalar da güçleniyor. ”Yani, Tehditler daha tehlikeli, Ama
sistem tamamen dağılmaya da izin vermiyor.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR