Büyük güç rekabetinde, Dengeleyici çok yönlü strateji; Türkiye için mesele “taraf seçmek ”ten çok oyun kurabilen denge aktörü olabilme...
Büyük güç rekabetinde, Dengeleyici çok yönlü strateji; Türkiye için mesele “taraf seçmek
”ten çok oyun kurabilen denge aktörü olabilmektir. Önümüzdeki on yılda
doğru konumlanma; aynı anda güvenlik, ekonomi ve diplomasi kaldıraçlarını
birlikte kullanmayı gerektirir. Türkiye; ABD, Çin ve Rusya arasında köprü
konumunda olacak konumdadır.
Nasıl hareket etmeli? Tek blok yerine çok eksenli dış
politika, NATO içinde kalırken bağımsız manevra alanını korumak, Arabuluculuk
(Ukrayna, Orta Doğu, Kafkasya gibi alanlarda) Ama kritik uyarı, “Denge
politikası” pasif kalmak değildir. Aktif ve hesaplı risk almak gerekir.
Teknolojik savaş çağında: Dijital
egemenlik + savunma teknolojisi; Yeni savaş alanı: siber uzay + yapay zekâ
Öncelikler; Siber güvenlik altyapısını kritik seviyeye çıkarmak, Yerli
savunma sanayi (İHA, SİHA, elektronik harp), Yapay zekâ destekli güvenlik
sistemleri… Stratejik hedef, “Bağımlı
değil, oyun bozucu teknoloji üreten ülke olmak”
İklim ve göç baskısında: Önleyici iç güvenlik
modeli; İklim
değişikliği Türkiye’yi doğrudan etkiliyor. Yapılması gerekenler: Su ve
gıda güvenliği stratejisi, Göç yönetimini güvenlik, entegrasyon dengesiyle
yürütmek, Şehirleri “iklim dirençli” hale getirmek… Aksi durumda; Sosyal
gerilim, ekonomik baskı, güvenlik riski zinciri oluşur.
Fırsatları
nasıl avantaja çevirir? Ekonomik bağımlılığı avantaja çevirmek: Üretim üssü Türkiye; Avrupa’ya yakınlık, Orta Koridor
lojistik avantajı. Strateji: Yüksek katma değerli üretim (savunma,
teknoloji, enerji), Tedarik zinciri kaymalarını çekmek… Hedef:
“Ucuz iş gücü ülkesi değil, stratejik üretim merkezi”
Diplomasi gücünü artırmak: Arabulucu
devlet modeli; Birleşmiş
Milletler dışında yeni diplomatik alanlar açılıyor.
Türkiye ne yapmalı: Kriz çözen ülke imajını güçlendirmek, Bölgesel barış
masalarının vazgeçilmez aktörü olmak, Bu, sadece prestij değil, ekonomik ve
stratejik kazançtır.
Savaş maliyetlerinin arttığı
dünyada: Akıllı caydırıcılık Güçlü ama saldırgan olmayan askeri yapı, “Savaşmadan
kazandıran güç” hedef,
Caydır, zorlanmadıkça çatışmaya girme, ama hazır ol.
Türkiye için on yıllık başarı
formülü: Denge politikası (jeopolitik),Teknolojik bağımsızlık
(askeri, dijital), Ekonomik güç (üretim, lojistik), İç istikrar
(göç- iklim yönetimi) Aktif diplomasi (arabuluculuk). Türkiye ya: krizlerin
arasında sıkışan bir ülke olur, ya da, krizleri yöneten merkez ülke olur.
Aradaki fark: stratejik akıl, kurumsal kapasite, uzun vadeli planlamadır.
Bu politikaları, idealize olmuş
milli farkındalıktan nasiplenmiş kadroların yürürlüğe sokabileceği aşikârdır.
Pragmatik, milliyet duygusundan uzak, bu gün kamu adına planlamalar yapanlarda
bu ışığı göremiyoruz.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR