Türkiye için bu savaşın riski tek bir alanda değil; birbirini tetikleyen dört ana cephede ortaya çıkar. En kritik nokta şu: Türkiye doğrudan...
Türkiye için bu savaşın riski tek bir alanda değil; birbirini tetikleyen dört ana cephede ortaya çıkar. En kritik nokta şu: Türkiye doğrudan savaşa girmese bile coğrafi konumu nedeniyle “etki alanı ülkesi”dir. Büyük riskleri net ve stratejik şekilde açıklamak gerekir.
Güney sınırı: “devlet dışı aktör patlaması” (en kritik risk); Nerede? Suriye kuzeyi, Irak kuzeyi… Nasıl? İran zayıfladıkça: kontrol ettiği milis yapılar dağılabilir. Bazı gruplar bağımsız hareket etmeye başlar. Güç boşluğu oluşur. Bu durumda: PKK / YPG alan genişletmeye çalışabilir radikal unsurlar yeniden canlanabilir. Sınır hattında asimetrik saldırılar artar. Bu riskin özeti: Türkiye düzenli bir orduyla değil, belirsiz ve parçalı tehditlerle karşılaşır.
Enerji ve ekonomi: “Hürmüz şoku” Nerede? Hürmüz Boğazı, Küresel enerji piyasaları… Nasıl? İran boğazı kapatma veya tehdit etme kartını kullanır petrol ve LNG fiyatları hızla yükselir... Türkiye için sonuç enerji ithalat faturası artar, enflasyon sıçrar, sanayi üretimi baskı altına girer. Bu riskin özeti; Türkiye savaşa girmeden ekonomik olarak savaşın içine çekilir.
Büyük güç baskısı: “taraf seçme zorunluluğu” Nerede? NATO hattı, Orta Doğu diplomasi sahasında görülebilir.
Nasıl? ABD Türkiye’den: üs kullanımı, lojistik destek isteyebilir. İran ise: Türkiye’yi “tarafsız kalmaya” zorlar. Bu durumda Türkiye; iki tarafı da karşısına alma riski yaşar Bu riskin özeti: Türkiye’nin en zorlanacağı alan askeri değil, diplomatik denge oluşturmak durumundadır.
İç güvenlik: “toplumsal gerilim ve istihbarat savaşı”; Nerede? Büyük şehirler, Siber alan, sosyal medya… Nasıl? İran ve İsrail istihbarat operasyonlarını artırır, siber saldırılar yapılabilir, provokatif eylemler ve mezhepsel gerilim tetiklenebilir. Ek olarak; yeni göç dalgaları oluşabilir (özellikle Suriye üzerinden) Bu riskin özeti: savaş Türkiye içinde “görünmeyen cepheler” açar
En tehlikeli senaryo (kırılma noktası); Şu durum olursa risk katlanır: ABD, İran’a karşı operasyonları genişletir, İran karşılık olarak, bölgedeki tüm ABD müttefiklerini hedef alır. Bu durumda: Türkiye (NATO üyesi olduğu için) potansiyel hedef listesine girer. Bu aşama: Türkiye için dolaylı risk, doğrudan güvenlik riskine dönüşür.
Stratejik değerlendirme sonucu; Türkiye bu savaşta en büyük riski şu şekilde yaşar, Savaşın içinde değil, etkisinin tam ortasında kalır. ve risklerin öncelik sırası: Güney sınırında kontrolsüz güvenlik boşluğu, Enerji ve ekonomik şok, Büyük güçler arasında sıkışma, İç güvenlik ve istihbarat savaşı.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR