Doların küresel ağırlığının zayıfladığı bir senaryoda Türkiye için mesele sadece “krizi atlatmak” değil, yeni düzenin kurucu aktörlerind...
Doların küresel ağırlığının zayıfladığı bir senaryoda
Türkiye için mesele sadece “krizi atlatmak” değil, yeni düzenin kurucu
aktörlerinden biri olmaktır. Üzerinde duracağımız plan, bu dönüşümü fırsata
çeviren stratejik bir çerçeve olmalıdır.
Çoklu Para Sistemi Stratejisi, ya
da, Dolar Bağımlılığını Kırma olarak düşünülen doların çöküşü ile ilgili
yapılabilmesi mümkün hamleler; Ticarette: Euro, Çin Yuanı, Yerel para birimleri
kullanımı artırılmalı, Swap anlaşmaları genişletilmeli… Hedef: Kur şoklarına
dayanıklı ekonomik yapı oluşturmak.
İstanbul’u Küresel Finans Merkezi Yapmak; İstanbul Finans Merkezi aktif küresel
oyuncu haline getirilmeli, Alternatif ödeme sistemleri kurulmalı (SWIFT dışı)
Hedef: Bölgesel değil, kıtalararası finans merkezi haline dönüştürmek.
Altın ve Stratejik Rezerv Politikası;
Altın
rezervleri artırılmalı, Enerji ve nadir element stokları oluşturulmalıdır. Hedef: Parasal krizlere karşı “gerçek varlık
kalkanı” oluşturmak olmalıdır.
Enerji Koridoru Devleti Olma Türkiye: Orta Doğu, Kafkasya, Orta Asya
enerji geçişinin merkezinde. Doğalgaz ticaret merkezi kurulmalı, Boru hatları
çeşitlendirilmelidir. Hedef: Enerjide fiyat belirleyen ülke olmak.
Lojistik Süper Güç Stratejisi; Orta Koridor (Çin–Avrupa hattı)
güçlendirilmeli, Liman ve demiryolu yatırımları hızlandırılmalıdır. Türkiye,
küresel ticaretin ana arterlerinden biri olmalıdır.
Savunma Sanayi ve Sert Güç Artışı; Yerli savunma sistemleri ihracatı
artırılmalı, Askeri caydırıcılık güçlendirilmelidir. Çünkü ekonomik geçiş dönemleri
güç boşluğu üretir.
Bölgesel Blok Diplomasisi; Türkiye aynı anda: NATO, Türk
Devletleri Teşkilatı, BRICS ile dengeli ilişkiler kurmalıdır. Hedef: Tek kutba
bağlı kalmadan denge gücü olmak.
Gıda ve Tarım Güvenliği Doktrini; Tarım arazileri korunmalı, Stratejik
ürünlerde kendine yeterlilik sağlanmalı, Kriz dönemlerinde en güçlü silah: gıda…
Dijital Para ve Fintech Atılımı; Merkez Bankası dijital parası (CBDC)
geliştirilmeli, Blok zincir tabanlı ödeme sistemleri kurulmalı, Hedef: Yeni
finans sisteminde erken oyuncu olmak.
Yumuşak Güç ve Kültürel Etki
Stratejisi; Medya,
eğitim ve kültür diplomasisi artırılmalıdır. Balkanlar, Orta Asya, Afrika’da
etki genişletilmeli, Çünkü yenidünyada sadece ekonomi değil, algı da güçtür.
Bütün bu gelişmelerin paralelinde, Dolar sonrası
dünyada; Güç- para - enerji -lojistik - askeri kapasite – teknoloji, Türkiye bu alanları aynı anda yönetebilirse:
“etkilenen ülke” değil
oyunu kuran ülke olur. Elbette bu politikaları sevk ve idare edecek yürütücü
politikalar, istikrarlı siyasi iktidar, küresel güçlerin oyunlarını görecek
basirette ekonomi ve maliye ve para politikaları icra edecek kadroya ihtiyaç
vardır. Yani küresel güçlerin ayniyat memuru ve veznedarı olamamalıdır. Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR