Savaş bütün hızı ile devam ederken, herkesin merak ettiği bir soru vardır. Türkiye İran’a müdahale eder mi? Sınırımızı ihlal eden füze a...
Savaş bütün hızı ile devam ederken, herkesin merak
ettiği bir soru vardır. Türkiye İran’a müdahale eder mi? Sınırımızı ihlal eden füze
atışlarına soğukkanlılıkla karşılayan Türkiye’nin, müdahil olmaktan yana
olmadığı anlaşılmaktadır. Meselenin soruşturulması yönünde talebinin olması, bunu
göstermektedir. Atılan füzelerin menşei
itibari ile ihtilaflı olması, Türkiye’yi dolaylı olarak sürecin içine çekmeye
dönük yönlendirilmesi olduğu düşünülmektedir.
Türkiye’nin, İran–ABD–İsrail
savaşına doğrudan girmesi şu an için düşük ihtimal, ancak dolaylı olarak
etkilenmesi veya sınırlı şekilde dâhil olması ihtimali vardır. Bunu anlamak
için Türkiye’nin mevcut stratejik konumuna bakmak gerekir.
Türkiye resmi olarak savaşı büyütmemek yönünde bir
düşünceye sahiptir. Son açıklamalarda Recep Tayyip Erdoğan, savaşın bölgeyi
tamamen ateşe atabileceğini söyleyerek diplomasi çağrısı yaptı ve Türkiye’nin
dikkatli hareket ettiğini vurguladı. Türkiye şu anda üç hedefi aynı anda
korumaya çalışıyor: Savaşın bölgesel bir dünya savaşına dönüşmesini
engellemek, Türkiye topraklarının hedef olmasını önlemek, Arabulucu
rolü oynayabilmektir.
Türkiye’ye doğrudan saldırı olursa; Eğer İran veya başka bir aktör: Türkiye
topraklarını, NATO üslerini, kritik altyapıyı hedef alırsa Türkiye
askeri karşılık verebilir.
Örneğin son günlerde İran füzelerinin Türkiye
yönüne geldiği ve NATO savunmasının devreye girdiği bildirildi.
NATO savaşa girerse; Türkiye bir NATO üyesidir. Eğer:
ABD veya NATO doğrudan İran ile savaş durumuna girer, NATO’nun 5.
maddesi işletilirse Türkiye ittifak gereği savaşa dahil olabilir.
Savaş Türkiye sınırına yayılırsa; En gerçekçi risk: İran’ın parçalanması,
Irak veya Suriye’ye yayılma, PKK ve benzeri örgütlerin güçlenmesi…
Uzmanlara göre İran’ın zayıflaması
bölgede terör örgütlerine alan açabilir ve Türkiye için güvenlik riski
doğurabilir. Bu durumda Türkiye: sınır
ötesi operasyonlar, tampon bölge, askeri müdahale yapabilir.
Türkiye’nin doğrudan savaşa
girmesini engelleyen faktörler
İran Türkiye’nin komşusu, Uzun bir kara sınırı var. Büyük bir
savaş: göç ekonomik kriz sınır güvenliği risklerini
doğurur.
Türkiye çok taraflı denge politikası
yürütüyor; Türkiye aynı
anda ilişkileri sürdürüyor: ABD ile NATO, İran ile komşuluk ve
enerji, İsrail ile ekonomik ilişkiler Bu nedenle taraf olmak
yerine denge kurmaya çalışıyor.
Ekonomik maliyet; Büyük bir savaş: enerji
fiyatlarını, göç dalgasını, piyasaları çok ciddi etkiler.
Türkiye’nin rolü muhtemelen şu şekilde olur: Arabuluculuk
ve diplomasi, Sınır güvenliği ve
askeri hazırlık, NATO üslerinin
savunması, Suriye–Irak hattında operasyonlar. Ama İran’a karşı
doğrudan cephe savaşı ihtimali düşük.
Görünen durum; Türkiye büyük ihtimalle savaşın
içinde değil, çevresinde kalmaya çalışır.
Ancak savaş Türkiye sınırına yayılırsa veya NATO devreye girerse Türkiye de
askeri olarak dâhil olabilir.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR