Küresel emperyalizmin “milli devletleri” (ulus devlet) ortadan kaldırmak üzere, etnik meseleyi siyasi bir argüman olarak devreye sokmuşt...
Küresel
emperyalizmin “milli devletleri” (ulus devlet) ortadan kaldırmak üzere, etnik
meseleyi siyasi bir argüman olarak devreye sokmuştur. Dünya hükümeti yoluyla,
dünya hâkimiyeti kurarak, şehir devletçiklerini şirket mantığı ile yönetmeyi
esas almaları, uzun zamandan beridir dünya siyasetini ve insanlığın yaşadığı
acı ve dramatik bir durumdur. Kürt etnik meselesinin temeli buna dayanmaktadır.
Burada, bilinmesi gereken gerçek budur.
Türkiye
cumhuriyeti anayasalarında, Kürt etnisitesi özelinde, etnik ayrıcalığı hukuki
ve metne dayalı biçimde ele alalım; çünkü Türkiye’de bu konu çoğu zaman algı–yorum–siyaset
üçgeninde tartışılıyor.
Türkiye Cumhuriyeti’nin hiçbir anayasasında Kürt
etnisitesi (ya da başka herhangi bir etnik grup) lehine tanınmış açık veya
örtük bir “etnik ayrıcalık” yoktur.
Aksine, bütün anayasalar etnik fark gözetmeyen tekil bir vatandaşlık tanımı
üzerine kuruludur.
Şimdi bunu anayasaları görelim. 1921 anayasası;Yasası
(Teşkilât-ı Esasiye Kanunu) Temel özellik; Etnisiteye hiçbir atıf
yoktur, “Millet” kavramı hukuki-siyasi birlik anlamında kullanılır,
Yerel yönetimlere geniş yetkiler tanınmıştır.
Kürtler açısından sık yapılan yanlış
yorum; Bazı
çevreler, 1921’deki mahalli muhtariyet hükümlerini “Kürtlere özel bir
düzenleme” gibi sunar. Bu doğru değildir. Bu düzenleme coğrafidir,
etnik değildir, Kürtler için özel bir statü tanımı yoktur, Aynı
hükümler Türk, Laz, Çerkes, Arap nüfuslu bölgeler için de geçerlidir.
Net ifade edilebilecek bir sonuç vardır ki; Kürt
etnisitesine özgü hiçbir ayrıcalık yoktur.
1924 Anayasası Kritik madde; 88: “Türkiye ahalisine
din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibariyle Türk denir.”
Hukuki anlamı; “Türk” burada etnik değil, siyasal-hukuki
kimliktir, Kürtler dâhil herkes eşit vatandaş kabul edilir. Hiçbir
etnik gruba: özel hak, pozitif ayrım, kolektif statü
tanınmaz. Etnik ayrıcalık yok; üniter ve eşit vatandaşlık modeli
vardır.
1961 Yasası
Özellikleri; Daha özgürlükçü bir metindir, Temel
haklar genişletilmiştir, Ancak etnik tanıma yine yoktur.
Önemli nokta; Haklar bireyseldir, “Azınlık”
tanımı sadece Lozan kapsamındaki gayrimüslimler içindir, Kürtler
anayasal anlamda azınlık değildir. Kürt etnisitesine yönelik özel
anayasal hak veya ayrıcalık yoktur.
1982 Anayasası İlgili maddeler; Madde
66: Türk
vatandaşlığı tanımı, Madde 3: Devletin dili Türkçedir Madde 10:
Kanun önünde eşitlik esası vardır.
Açık gerçek; Kürt etnisitesine özel bir
ayrıcalık tanınmaz. Anayasa: kolektif etnik hakları tanımaz, bireysel
eşitliği esas alır.
Sık karıştırılan konu: Son yıllarda, Kürtçe yayın, Kürtçe
kurs, Seçmeli dersler, Anayasal etnik ayrıcalık değildir, yasal ve
idari düzenlemelerdir, Üstelik herkes
için geçerlidir (yalnız Kürtlere değil) Anayasa düzeyinde Kürt
etnisitesine ayrıcalık yoktur.
|
Anayasa |
Kürt etnisitesine özel ayrıcalık |
|
1921 |
Yok |
|
1924 |
Yok |
|
1961 |
Yok |
|
1982 |
Yok |
Neden “ayrıcalık var” algısı
oluşuyor?
Bu algı genellikle: Anayasa ile kanunları
karıştırmaktan, Etnik kimlik ile kültürel ifade özgürlüğünü aynı şey
sanmaktan, Siyasi talepleri anayasal gerçeklik gibi sunmaktan kaynaklanır.
Suriye’de İran’da ve Irak’ta Kürtlere
tanınan anayasal haklara bakıldığında, Kürtlerin o ülkelere karşı verilen
mücadele ile Türkiye cumhuriyetine karşı verilen mücadele sergiledikleri siyasi
tutum aynı değildir. Bu durum göstermektedir ki; emperyalizmin hedefinde Türk
milleti ve bölge ülkelerinin liderliğini yapabilecek, devlet geleneğine sahip
Türk milletinin çözülmesi için içeride operasyonel araç olarak kullanılmakta
olan Kürtlerin, anayasal haklar üzerinden harekete geçirilmek istenmektedir. Bu
bakımdan herhangi bir etnik üstünlük tanımı yapılmayan anayasalar, Kürtlerin
hem kendilerini ifade edebilme, hem de temel insan haklarını kullanma
bakımından, anayasal vatandaşlık tanımına uygun bir uygulama içindedirler.
Türkiye Cumhuriyeti anayasaları, Kürtleri “ayrıcalıklı
bir etnik topluluk” olarak değil, Türk milletinin eşit vatandaşları olarak
tanımlar.
Nesim
Yalvarıcı
YORUMLAR