Bu iki kavram, çoğu zaman aynı şeymiş gibi sunuluyor. ama aslında farklı devlet ve toplum modellerini temsil ederler. Net, karşılaştır...
Bu iki
kavram, çoğu zaman aynı şeymiş gibi sunuluyor. ama aslında farklı
devlet ve toplum modellerini temsil ederler. Net, karşılaştırmalı ve
Türkiye bağlamına oturtarak anlaşılması gerekir.
Etnik tanıma nedir? Devletin, belirli etnik grupları anayasal veya
kurucu unsur olarak adıyla kabul etmesidir.
Bu tanıma
genellikle: etnik kimliğin kolektif kabulünü, etnik temelli özel
hakları, bazen özerklik / federal yapı beraberinde getirir. Devlet,
vatandaşını önce hangi etnik gruba ait olduğu üzerinden görür.
Eşit vatandaşlık nedir? Devletin, vatandaşlarını etnik
kökenine bakmaksızın aynı hukuki statüde kabul etmesidir.
Bu modelde: kimlik
bireyseldir, haklar evrensel ve eşittir, devlet etnisiteyi tanımlamaz,
vatandaşlık bağı hukuki ve siyasidir. Devlet, vatandaşını etnik
kökeniyle değil, vatandaşlık bağıyla tanır. Konuyu, bir tablo ile ifade
ettiğimizde
|
Başlık |
Etnik Tanıma |
Eşit Vatandaşlık |
|
Kimlik
anlayışı |
Kolektif,
grup temelli |
Bireysel |
|
Devlet–vatandaş
ilişkisi |
Etnisite
üzerinden |
Hukuki
statü üzerinden |
|
Hakların
kaynağı |
Etnik
gruba aidiyet |
Vatandaşlık |
|
Anayasal
yapı |
Çok-etnisiteli
/ federal eğilimli |
Üniter /
yurttaşlık temelli |
|
Ayrıcalık
riski |
Yüksek |
Düşük |
|
Toplumsal
bütünlük |
Parçalı |
Bütünleştirici |
Etnik tanımada haklar; Ana dilde eğitim gruba özel, Siyasi temsil kota ile Bölgesel özerklik etnik gerekçeli, Kamu kaynakları etnik dengeye göre Haklar eşit değil, farklılaştırılmıştır.
Eşit vatandaşlıkta haklar; İfade, örgütlenme, kültür bireysel, Dil öğrenme ve kullanma serbest, Siyasi temsil eşit oy ilkesiyle, Kamu hizmeti ayrım gözetmeden Haklar herkes için aynıdır.
Türkiye’nin anayasal tercihi; Türkiye, başından beri, etnik tanımayı reddeden, tekil vatandaşlık modelini benimseyen bir devlettir.
“Türk”
kavramı: anayasal olarak üst kimliktir, etnik değil siyasi aidiyettir
Bu nedenle, Kürtlerin
tanınmaması yok sayma değil, etnik tanımanın reddidir
Sık yapılan kavramsal hata; “Etnik tanıma olmazsa eşitlik olmaz” Bu iddia hukuken doğru değildir. Çünkü: eşitlik için farklı tanım şart değildir tersine, farklı tanım eşitsizlik doğurabilir
Etnik tanıma örnekleri; Belçika (Flaman–Valon), Bosna-Hersek (kurucu halklar)Irak (Arap–Kürt), Siyasal kilitlenme, kimlik siyaseti, parçalı yapı.
Eşit vatandaşlık örnekleri; Fransa, Japonya, Güney Kore Üniter yapı, bireysel haklar, güçlü merkezi devletlerdir.
Etnik
tanıma, devleti kimlikler üzerine kurar; eşit vatandaşlık ise devleti
vatandaşlar üzerine kurar. Avrupa’nın normu etnik tanıma değil, eşit
vatandaşlıktır; Türkiye bu normun dışında değil, tam merkezindedir.
Nesim
Yalvarıcı
YORUMLAR