Küresel emperyalizm, dünyada var olan yeraltı-yerüstü kaynakların kullanımında, etnik, dini felsefi ve siyasi sorunları kullanıp şekille...
Küresel emperyalizm, dünyada var olan yeraltı-yerüstü
kaynakların kullanımında, etnik, dini felsefi ve siyasi sorunları kullanıp
şekillendirerek, kargaşanın oluşmasını nihayetinde müdahil güç olarak,
kaynaklara çökmek istemektedir. Dünyada; Türklerin yeniden ayağa kalkacağı ve
her türlü hegamonyanın sınırlanacağı, yeni bir siyasi dengenin oluşmasının
şafağında, Kürt siyasi hareketi kanıt (argüman) olarak hep var olmayı
sağlayacaklardır.
Tam burası stratejik okuma gerektiren yer. 2070’e
giderken Kürt hareketinin uluslararası konumu tek bir hatta ilerlemeyecek;
kırılmalar, geri dönüşler ve biçim değiştirmelerle şekillenecek. Aşağıda bunu 4
ana senaryo + 1 “siyah kuğu” ihtimali olacak bir çerçevede değerlendirmek
gerekir.
Senaryo: “Fonksiyonel Ortak”
(En yüksek olasılık – düşük görünürlük, yüksek
kullanım)
Tanım Kürt hareketi bağımsız aktör
değil, ama büyük güçlerin bölgesel kriz yönetiminde kullandığı
yarı-özerk bir unsur hâline gelir.
Nasıl olur? Devletleşme olmaz, Silahlı
yapı → yerel güvenlik gücü formatına evrilir Uluslararası
aktörler: “Resmen tanımadan”, “Fiilen iş birliği” sürdürür.
Kimler kullanır?
ABD / Batı: İran dengeleme, Radikal örgütlere karşı
yerel bariyer. Rusya / Çin: Batı’yı sınırlama, Türkiye–Ortadoğu denklemini
baskılama… Sonuç, Kürt hareketi vazgeçilmez
ama geçici, Meşruiyet konjonktürel, Güçlü ama kırılgan olarak
düşünülebilir. 2070’te konum: “Haritada yok, masada var”
2.Senaryo: “Etnik Siyasetten
Bölgesel Yönetişime Geçiş”
(Düşük olasılık – yüksek dönüşüm)
Tanım Kürt hareketi etnik talepler
merkezli çizgiden çıkar, yerel yönetişim, ekoloji, sınır-aşan ekonomi ve
güvenlik eksenine kayar.
Gerekli şartlar, Silahlı mücadeleden net kopuş. Türkiye,
Irak, Suriye’de: güçlü yerel yönetimler, anayasal vatandaşlık,
Diasporanın entelektüel–ekonomik ağırlık kazanması
Uluslararası konum; BM, AB ve bölgesel örgütlerle: danışman,
uygulayıcı, yerel ortak
Sonuç; “Kürt meselesi” yerine “Kürt
bölgeleri” konuşulur, Devlet talebi silikleşir. 2070’te konum: “Sorun
değil, model”
3. Senaryo: “Devletleşme Fantezisi
ve Sert Çöküş”
(Orta olasılık – yüksek risk)
Tanım Kürt hareketi, büyük güçlerin geçici
desteklerini kalıcı devletleşme sanır.
Süreç Suriye/Irak’ta fiilî yapı, Uluslararası
vitrin. Ancak: Destek çekildiğinde, Bölge devletleri sertleştiğinde,
Sonuç, Askerî ve siyasi çöküş, Kitlesel göç, İç parçalanma
Bu senaryo 1991–2017 arası bazı örneklerle test
edilmiştir. 2070’te konum: “Kaybedilmiş fırsatlar hafızası”
4. Senaryo: “Türkiye Merkezli
Yeniden Entegrasyon”
(Şartlı ama stratejik olarak en rasyonel yol)
Tanım; Kürt hareketinin uluslararası
ağırlığı azalır,Türkiye içinde anayasal–siyasal entegrasyon artar.
Nasıl mümkün?
Türkiye: etnik değil vatandaşlık merkezli, güçlü
hukuk devleti, Kürt siyasal aktörleri: silahlı yapıdan kopar, Türkiye
siyasetinin asli unsuru olur.
Uluslararası etki, Batı; “Kürt kartı”nı kaybeder.
Bölge: istikrar kazanır. 2070’te konum:
“Uluslararası sorun olmaktan çıkmış bir iç siyaset
aktörü”
5. Siyah Kuğu Senaryosu:
“Post-Devlet Ortadoğu”
Tanım; Devletler zayıflar, Sınırlar
işlevsizleşir, Kimlik + ekonomi + güvenlik ağları öne çıkar.
Bu durumda: Kürt hareketi: etnik değil, ağ-temelli
bölgesel aktör hâline gelir. 2070’te
konum: “Devletsiz ama etkili” olur.
Kısa Karşılaştırma Tablosu
|
Senaryo |
Olasılık |
Risk |
Kazanç |
|
Fonksiyonel
ortak |
Yüksek |
Orta |
Kısa
vadeli güç |
|
Yönetişim
modeli |
Düşük |
Düşük |
Kalıcı
meşruiyet |
|
Devletleşme
çöküşü |
Orta |
Çok yüksek |
Geçici |
|
Türkiye
entegrasyonu |
Orta |
Düşük |
Uzun
vadeli |
|
Post-devlet |
Belirsiz |
Belirsiz |
Yapısal
dönüşüm |
Bütün bu gelişmeler
ve varsayımlar ışığında, Kürt hareketinin 2070’teki uluslararası konumu, kendi iradesinden çok,
Türkiye’nin iç siyasal mimarisi ve büyük güçlerin Ortadoğu’ya
bakışındaki dönüşüm tarafından belirlenecek.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR