Türkiye açısından “SDF/PYD/YPG/PKK’nin Suriye’deki varlığı” bağlamında hem riskleri hem de fırsatları içeren, eyleme dönük ve kaynaklı ...
Türkiye açısından “SDF/PYD/YPG/PKK’nin Suriye’deki
varlığı” bağlamında hem riskleri
hem de fırsatları içeren, eyleme dönük ve kaynaklı bir analiz yapmaya
çalışacağım. Biliyoruz ki, hassasiyetlerimizin belirlenerek hayata
geçirilebilmesi milli meselemizdir. Bu hassasiyet, sadece güvenlik
görevlilerinin değil, aynı zamanda milletimizin her ferdinin duyarlılıkla
bilmesi ve farkındalık içinde vaziyet alması için önemlidir.
Türkiye için riskler;
Sınır güvenliğinin zayıflaması — doğrudan terör
tehdidi ve saldırılar; YPG/SDF’nin PKK ile bağlantısı Türkiye tarafından terörist organizasyon
olarak görülüyor; kuzey Suriye’deki mevzilenme Türkiye sınırına yönelik saldırı
kapasitesini artırabiliyor. Bu algı, Ankara’yı askeri operasyonlara zorlayan
ana güvenlik unsurunu oluşturuyor. (Retuters)
Sahada “siyasi özerklik/yerel devletçik” oluşması ve
stratejik derinlik; Kuzey
Suriye’de kalıcı bir özerklik ya da kantonlaşma, Türkiye için PKK’ya yönelik
stratejik arka plan (lojistik, eğitim, finans) sağlayabilir; bu da uzun vadeli
güvenlik maliyetlerini artırır. Ayrıca sınır boyunca sürekli bir güç
nüveleşmesi diplomatik baskı yaratır.(Congress.gov )
Bölgesel diplomasi ve büyük güç dengesi sorunları
(ABD–Rusya–Türkiye üçgeni)
ABD’nin SDF ile ilişkisi Türkiye–ABD bağlarını geriyor; aynı zamanda Rusya ve
Şam ile farklı dengeler kurulması gerektiğinden diplomasi maliyeti yükseliyor.
Bu belirsizlik, Türkiye’nin operasyonel alanını ve seçeneklerini
kısıtlayabiliyor. .(Congress.gov )
İnsani maliyetler ve mülteci / demografik baskılar; Süreklilik arz eden çatışmalar yeni
iç göç ve mülteci dalgalarına, ayrıca sınır bölgelerinde demografik mühendislik
iddialarına yol açabiliyor; bu da sosyal istikrar ve kaynak yükü riskini
büyütür. (İlgili raporlar ve insan hakları değerlendirmeleri bu riski
vurguluyor.) (GOV.UK )
Ekonomik/enerji riskleri — kaçakçılık, kontrolsüz
petrol gelirleri ve sınır ticareti
Kuzeydoğu Suriye’de enerji ve sınai altyapının kontrolü, yasa dışı gelir
kaynakları ve tedarik hatları yoluyla Türkiye aleyhine kullanılabilir; sınır
hatlarında ekonomik istikrarı bozabilir. (Stiftung Wissenschaft und politik)
Türkiye açısından Fırsatlar:
Bölgesel diplomasi fırsatı — Şam ile pragmatik
normalleşme imkanları
SDF’nin Suriye devletine entegrasyon eğilimleri veya Şam ile pazarlıklar, Türkiye’nin
Suriye rejimiyle kontrollü normalleşme için bir giriş alanı yaratabilir;
Türkiye sınır güvenliğini garanti eden düzenlemeler talep edebilir. Bu
diplomasi aynı zamanda ABD’nin SDF desteğini azaltması hâlinde Türkiye’ye alan
açar. (AP News)
ABD ve müttefiklerle koordine edilmiş “geri
entegrasyon / güvence” senaryoları
SDF unsurlarının Suriye ordusuna veya merkezi yapılara entegrasyonu,
Türkiye’nin güvenlik kaygılarına cevap veren garantiler eşliğinde
gerçekleştirilebilirse, sınır stabilitesi sağlanabilir; Türkiye bu süreçten
güvenlik garantisi, esirlerin/devlet varlıklarının kontrolü gibi taleplerle
pozitif sonuç alabilir. (Congress.gov)
Askeri-mekânsal kazanımlar: tampon bölgeler ve kontrol
noktaları
Geçmiş operasyonlarda elde edilen tampon bölgeler, terör tehdidini uzak tutmak
ve göç akışını yönetmek için kullanılabiliyor; bu alanlar aynı zamanda
Türkiye’ye sınır ötesi müdahale esnekliği veriyor. (Avrupa parlamentosu)
Ekonomik fırsatlar: sınır ticareti düzenleme ve
yeniden yapılandırma; Stabilite sağlandıkça Türkiye, sınır hattında yasal
ticareti, altyapı projelerini ve göçmen geri dönüş programlarını düzenleyerek
bölgeyi ekonomik entegrasyonla kontrol edebilir — yerel nüfus nezdinde
meşruiyet kazanma imkânı doğar. (Bu, uzun vadeli istikrar için kilit.) (GOV.UK)
Bölgesel liderlik ve koalisyon kurma imkanı; Türkiye,
Suriye, Irak ve Ürdün gibi komşularla “IŞİD sonrası güvenlik” eksenli
koordinasyon geliştirirse, ABD’nin SDF’ye verdiği rolü alternatif bölgesel
mekanizmalarla dengeleyebilir. Bu, hem güvenlik hem de diplomasi alanında
Ankara’ya avantaj sağlar. (AP News)
Türkiye için somut öneriler /stratejik adımlar;
Çok kanallı diplomasi, Washington, Moskova, Şam’la eş
zamanlı pazarlık Hattı. Amaç: SDF’nin entegrasyonuna dair güvence mekanizmaları
elde etmek; Türkiye’nin sınır güvenliğine dair yazılı taahhütler almak. (Hem
askeri hem hukuki/siyasi güvenceler.)(AP News)
Sahada
istihbarat odaklı, hedefli operasyon kapasitesini korumak; Önleyici ve hedef
seçici operasyon kabiliyetleri, sivil zarar minimize edilerek sürdürülmeli;
uluslararası hukuk ve sivil korunma ilkelerine uyum, diplomatik maliyeti
düşürür.(Stiftung Wissenschaft und Politik SWP)
Bölgesel işbirlikleriyle ssınır yönetimi,geri dönüş
programları; Suriye’de güvenliği sağlarken yerel halkın ekonomik hayata
katılımını destekleyecek projeler (altyapı, sağlık, eğitim) ile geri dönüş
teşvikleri geliştirmek; böylece demografik gerginlik azaltılır. (GOV.UK )
ABD ile stratejik pazarlık alanları oluşturmak; SDF
konusunu F-35/S-400 gibi büyük başlıklarla ilişkilendirerek değil; alan
paylaşımı, ortak istihbarat, IŞİD hücrelerinin takibi gibi somut güvenlik
garantileri üzerinde uzlaşma hedeflenmeli. (Congress.gov)
Hukuk-diplomasi hattı: Entegrasyon/hat değişiklikleri
için uluslararası gözlem mekanizmaları
SDF unsurlarının nasıl yeniden kadroya alınacağı konusunda BM veya bölgesel
gözlemci mekanizmalarına dayalı denetim ve raporlama istemek hem meşruiyet
sağlar hem de kötü niyetli uygulamaları sınırlayabilir.( AP News)
Bir-iki yıllık kısa-orta- vade önceliklerimiz;
Acil: İstihbarat paylaşımları ve sınır güvenlik
operasyonları koordinasyonunun artırılması.
Orta: SDF–Şam müzakerelerini izlemek, Türk güvenlik
taleplerini pazarlık masasına koymak.
Uzun: Ekonomik/altyapısal projelerle sınır boyunca
“meşruiyet fethi” — yerel halk desteğinin kazanılması.
Kontrolü, tamamen ABD’nin ve İsrail’in elinde olan bir
organizasyonun, SDF/PYD/YPG/PKK’nin Suriye’deki varlığı hem Türkiye için
ciddi güvenlik riskleri (sınır güvenliği, terör kapasitesi, demografik
baskı) taşır hem de akıllı diplomasi, hedeflenmiş operasyon kabiliyeti
ve bölgesel/uluslararası manevra ile dönüştürülebilir fırsatlar
(entegrasyon garantileri, sınır stabilitesi, ekonomik kontrol) sunar — doğru
denge kurulduğunda riskler azaltılıp fırsatlar maksimize edilebilir. (GOV. UK,
Reuters, AP News)
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR