Öncelikle, şehit düşen yirmi askerimize rahmet diliyor, Ailelerine ve Aziz Türk milletine baş sağlığı diliyorum. Dünya da gelişen siya...
Öncelikle, şehit düşen yirmi askerimize rahmet
diliyor, Ailelerine ve Aziz Türk milletine baş sağlığı diliyorum.
Dünya da gelişen siyasi olayların odağında bulunan
güney Kafkasya, 11 Kasım 2025 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerine ait kargo
uçağı C-130 uçağının düşmesi ile bir kere daha dikkatleri bölge üzerine
yoğunlaşmaya neden oldu.
Ermenistan, İran; Rusya bölgedeki aktörler olarak; Türkiye
ve Azerbaycan’ın irtibatından rahatsız olmaları, İsrail-Türkiye arasındaki
gerginlik, ABD’nin bölgede nüfuz savaşı, sabotaj olma olasılığını gündeme
getirmektedir. Ancak gerçek durum mevcut verilere göre nedir? İncelenmeye
muhtaçtır.
Şu anki bilgilere göre resmen sabotaj olduğu
yönünde bir kanıt yok, ama araştırma hâlâ devam ediyor. İşte duruma dair
elimizdeki bilgiler ve neden teknik arıza ihtimali daha öne çıkıyor.
Ne var ki, olayın bilinmeyenler vardır.
Uçak tipi ve rotası; Düşen uçak bir Türk Hava
Kuvvetleri’ne ait C-130 Hercules kargo uçağı. Uçak, Azerbaycan’ın Gence şehrinden
kalkmış, Türkiye’ye geri dönüyordu.
Kaza şekli; Uçak, havada üç parçaya ayrılarak
“in-flight breakup” (uçuş esnasında parçalanma) yaşadı. Radardan kaybolduktan
önce herhangi bir acil durum çağrısı “distress signal” (tehlikeli sinyal)
yapmadığı bildirildi. Görüntülerde, uçak gövdeden kopan parçaların spiraller
çizerek düştüğü, duman bırakarak iniş yaptığı yönünde raporlar var.
Yük İçeriği; Türk Milli Savunma Bakanlığı, uçağın
içinde askeri mühimmat / cephane olmadığını açıkladı. (Apa.az) Uçakta,
Azerbaycan’daki Zafer Günü kutlamalarına katılan F-16 uçaklarının bakımı için
teknik ekip ve yedek parçalar taşıyan personel vardı. (Hürriyet,Dail News)
Kayıplar ve kurtarma; Uçakta bulunan 20 askeri
personel hayatını kaybetti. Kara kutu (flight data recorder / voice recorder)
kurtarıldı, soruşturma için incelemeye alındı. (Türkiye Today)
Türkiye, kazadan sonra C-130 filosundaki uçaklarda
geçici durdurma (“grounding”) kararı aldı ve bakım / teknik kontroller
yapılıyor. (AP News) Resmi açıklamalar; Türk Milli Savunma Bakanlığı “şu an
için kaza nedeni belli değil” diyor.
İlk değerlendirmelerde dış müdahale (sabotaj / atak)
ile ilgili net bir beyan yok. (Apa.az)
Bu duruma göre;
Teknik Arıza ihtimali güçlü görünüyor. Uçağın mid-air
(uçuş halinde) parçalanması, duman çıkması ve acil sinyal vermeden radar
temasının kopması, mekanik bir arıza / yapısal problem (örneğin metal
yorgunluğu, bağlantı noktası kopması veya bakım eksikliği) ihtimalini
destekliyor. Sabotaj olarak değerlendirilen bir iddia henüz kanıtlanmamıştır. Şu
an yayımlanan güvenilir haberlerde ya da resmi açıklamalarda sabotaj (dışarıdan
bir saldırı, füze vb.) yönünde somut bir bilgi yer almıyor.
Soruşturma devam ediyor. Olay yerinde hem Türk hem
Gürcü ekipler tarafından inceleme yapılıyor. Kara kutuların analizi, uçak
parçalarının incelenmesi ve diğer deliller üzerinden net bir sonuca varılması
bekleniyor. (Euronews)
Güvenlik önlemi alınmıştır. Kaza sonrası, Türk Hava Kuvvetleri
C-130 uçaklarını geçici olarak yerinde tutarak teknik kontroller yapma kararı
aldı. Bu da arızaya yönelik bir endişenin olduğunu gösteriyor. (AP News)
Şu anki verilere göre, bu kaza daha muhtemelen
teknik bir arızadan kaynaklanmış gibi görünüyor, sabotaj iddiaları için ise
elimizde net bir delil yok. Ancak resmi soruşturma tamamlanmadan kesin bir
yargıya varmak için erken.
Buna rağmen soruşturmanın şu ana kadar bilinen durumu
ve ilk analizlerin sonuçlarını değerlendirmek ve kamuoyu ile paylaşmak gerekir.
Şu ana kadar bilinen durum ise;
Ortak incelemede, Gürcistan İçişleri Bakanlığı, kazayı
“uluslararası soruşturma merkezi” (investigation headquarters) kurarak
araştırdıklarını açıkladı. (Apa.az) Türk yetkililer de inceleme ekibi göndermiş
durumda.(euronews)
Kara Kutu Analizi ile ilgili, Uçaktan hem uçuş veri
kayıt cihazı (FDR) hem de kokpit ses kayıt cihazı (CVR) elde edildi
ve Ankara'ya gönderildi. Milli Savunma Bakanlığı’na göre, kazanın nedeni ancak
bu tam teknik analiz tamamlandıktan sonra netleşecek.
Güvenlik Tedbirleri bakımından, Tüm Türk C-130 filosu
geçici olarak uçuşlarından alındı; teknik kontroller yapılacak. Bakanlık,
uçakta “cephane / mühimmat” olmadığı yönündeki sosyal medya iddialarını
reddetti; sadece personel ve bakım Takımları(ekipmanları) taşıdığı açıklandı. “Uçağın
eski ve bakımı kötü yapıldı” iddialarına da bakanlık cevap vererek, bakım
geçmişinin planlı şekilde yürütüldüğünü söyledi. (Türkiye Today)
Resmi açıklamalar; Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Savunma
Bakanlığı, kazanın “teknik kaza mı yoksa başka bir neden mi” sorusunun
yanıtının “araştırma bitmeden verilemeyeceğini” vurguluyor.
Kara kutular üzerinde analiz sürerken, “kazanın nedeni
ancak teknik inceleme tamamlandıktan sonra netleşebilir.” deniliyor.
Şu an için soruşturma “sürüyor”, ancak henüz sabotaj
ya da dış müdahale yönünde kesin bir resmi sonuç ya da kamuya açık kanıt açıklanmış
değil. Teknik hata / yapısal bir problem olma olasılığı hâlâ güçlü olarak
değerlendiriliyor.
İlk analiz sonuçlarına bakıldığında, Bazı erken teknik
raporlara göre, uçağın gövdesinde füze düşmesi / dışarıdan bir mermi ya da
saldırı izi (delik, yanık izi) saptanmadı. Bu, sabotaj ya da düşürme
iddialarını zayıflatıyor.
Yapısal sorun ihtimali; İlk teknik değerlendirmelerde,
kuyruk bölümünün uçağın diğer kısımlarından ilk kopan parça olabileceği öne
sürülüyor. (P.A Turkey)
Uzmanlar, uçağın yaşının ve yapısal bütünlüğünün bir
risk faktörü olabileceğini değerlendiriyor. Korozif etkiler ya da metale
yorgunluk ihtimali konuşuluyor.
Alternatif olarak, kargo yerleşiminin / yükün
sabitlenmesinde bir sorun olması da olasılıklar arasında: Kargonun uçuş
sırasında yer değiştirmiş olabileceği, bu dengesizliğin uçağın dengesini
bozduğu ve yapısal gerilime yol açtığı düşünülüyor.
Bakım geçmişi ve Uçuş durumu;
Uçağın bakım geçmişine dair resmi beyanlara göre, en
son 11 Eylül – 12 Ekim 2025 tarihlerinde planlı bir bakım yapılmış. (Türkiye
Today)
Türk Savunma Bakanlığı, uçağın bakımının zamanında ve
planlı şekilde yapıldığını söylüyor.
Uçakta mühimmat / patlayıcı madde olmadığı, sadece
bakım ekipmanları olduğu resmi olarak vurgulanıyor.
Kara Kutu Analizi; Uçağın uçuş veri kayıt cihazı
(FDR) ve kokpit ses kayıt cihazı (CVR) bulundu ve Ankara’ya
götürülerek inceleme altına alındı.
Savunma Bakanlığı, kazanın kesin nedeninin ancak
teknik inceleme tamamlandıktan sonra netleşeceğini söylüyor. Uçuş Geçici olarak
durduruldu. Olaydan sonra Türkiye, C-130 uçak filosunun uçuşlarını geçici
olarak durdurdu ve tüm uçaklara teknik kontroller yapılacağını açıkladı. Bu
önlem, benzer yapıdaki uçaklarda olası bir sistematik sorunun riskine karşı
alındı.
Bu bilgiler ışığında değerlendirme
yapıldığında; Şu anki
bulgular, sabotajdan ziyade teknik bir arıza veya yapısal bir sorunu işaret
ediyor. Dış darbe bulgusu zayıf, kuyruk kopması ve kargo yerleşimi sorunu
mantıklı senaryolar olarak öne çıkıyor. Uçağın bakım tarihi güncel ve bakım
geçmişi resmi olarak düzgün görünüyor, bu
da “bakımsızlıktan dolayı arıza” senaryosunu tamamen dışlamasa da bakım
eksikliğini tek neden olarak göstermiyor. Kara kutuların analizi çok kritik; bu
analiz tamamlandığında kaza kesin nedeniyle ilgili daha net bilgiler çıkabilir.
Evet, ilk analizler “sabotaj düşük olasılıklı; teknik
veya yapısal arıza daha olası” görüşünü güçlü kılıyor, ama soruşturma hâlâ
sürüyor ve kesin bir rapor yapılmadı.
Nesim Yalvarıcı
YORUMLAR